Ένα ισχυρό σήμα διάρκειας περίπου 10 δευτερολέπτων, προερχόμενο από τα πιο απομακρυσμένα σημεία του σύμπαντος, εντόπισαν οι επιστήμονες, οι οποίοι συνεχίζουν να διερευνούν την ακριβή προέλευσή του.
Η παρατήρηση έγινε από δύο δορυφόρους, οι οποίοι επιβεβαίωσαν ότι το φαινόμενο προήλθε από απόσταση περίπου 13 δισεκατομμυρίων ετών φωτός, πιθανότατα από μια σουπερνόβα που εξερράγη όταν το σύμπαν είχε ηλικία μόλις 730 εκατομμυρίων ετών. Η μακρινή αυτή απόσταση σημαίνει ότι το φως και η ενέργεια της έκρηξης χρειάστηκαν δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσουν στη Γη, προσφέροντας μια «ματιά» στο αρχαίο σύμπαν.
Η έκρηξη, που ονομάστηκε GRB 250314A, χαρακτηρίζεται από ακτίνες γάμμα υψηλής ενέργειας, οι οποίες είναι αόρατες και εξαιρετικά ισχυρές. Παρά την τεράστια δύναμή τους, οι ακτίνες γάμμα που έφτασαν στη Γη ήταν πολύ αδύναμες για να αποτελέσουν οποιονδήποτε κίνδυνο για τον άνθρωπο.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η έκρηξη μοιάζει σε σημαντικό βαθμό με τις σουπερνόβες που παρατηρούνται στο σύγχρονο, κοντινό μας σύμπαν, κάτι που προκαλεί ερωτήματα για τη φυσική των πρώιμων αστέρων. Αν πράγματι προήλθε από ένα πρώιμο αστέρι, τότε τα πρώτα αστέρια μπορεί να ήταν πιο μεγάλα και θερμά, παράγοντας ισχυρές αλλά απροσδόκητα «σταθερές» εκρήξεις.
Το σήμα είχε καταγραφεί αρχικά στις 14 Μαρτίου 2025 από τον δορυφόρο Space Variable Objects Monitor (SVOM) ως μια σύντομη αλλά έντονη λάμψη ενέργειας. Περισσότερους μήνες μετά, το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb επιβεβαίωσε ότι η έκρηξη προερχόταν από μια σουπερνόβα, παρέχοντας λεπτομερείς μετρήσεις της εξασθενημένης λάμψης της.
Ο Άντριου Λέβαν, επικεφαλής της σχετικής μελέτης στο Πανεπιστήμιο Radboud, υπογράμμισε ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά σπάνιο γεγονός: «Υπάρχουν μόνο λίγες καταγεγραμμένες εκρήξεις ακτίνων γάμμα στο πρώτο δισεκατομμύριο χρόνια του σύμπαντος». Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το JWST θα επιτρέψει τον εντοπισμό περισσότερων αντίστοιχων φαινομένων, ρίχνοντας φως στην εποχή που το σύμπαν ήταν μόλις το 5% της σημερινής του ηλικίας.
Οι νέες παρατηρήσεις δείχνουν ότι τα πρώτα αστέρια είχαν συμπεριφορές και φωτεινότητα πιο κοντά στα σημερινά αστέρια από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, παρέχοντας νέα στοιχεία για την πρώιμη εξέλιξη του σύμπαντος και τη ζωή των αστέρων στις απαρχές του χρόνου.
