Την έντονη ανησυχία της για την αυξανόμενη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα εκφράζει η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, καταθέτοντας παράλληλα 12 προτάσεις για την άμεση ενίσχυση των μέτρων περιορισμού της μετάδοσης.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έως τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί 110 εγχώρια κρούσματα, από τα οποία τα 81 αφορούν προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ έχουν καταγραφεί 9 θάνατοι. Η μετάδοση έχει επεκταθεί σε 39 δήμους, με ιδιαίτερη δραστηριότητα στην Αττική, τη Θεσσαλία και την Κεντρική Μακεδονία.
Η ΕΕΛ επισημαίνει ότι τα δεδομένα δείχνουν πως η χώρα βρίσκεται σε περίοδο ενεργού μετάδοσης, ενώ η αυξημένη δραστηριότητα των κουνουπιών συνεχίζεται. Για τον λόγο αυτό ζητά την άμεση κλιμάκωση των παρεμβάσεων.
Οι 12 προτάσεις της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων
1. Άμεση ενίσχυση των δράσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης
Οι δήμοι όπου έχουν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα, αλλά και οι γειτονικές περιοχές με έντονη κυκλοφορία του ιού, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ζώνες αυξημένου κινδύνου. Η εμφάνιση κάθε κρούσματος θα πρέπει να οδηγεί σε άμεση επανεκτίμηση και εντατικοποίηση των μέτρων καταπολέμησης των κουνουπιών.
2. Εντατικοποίηση της προνυμφοκτονίας
Η ΕΕΛ ζητά περισσότερους και συστηματικότερους ελέγχους στις εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών, όπως φρεάτια ομβρίων, ρέματα, αρδευτικά κανάλια, στάσιμα νερά, εγκαταλειμμένες πισίνες και αγροτικές ή περιαστικές περιοχές.
Οι εφαρμογές θα πρέπει να επαναλαμβάνονται ανάλογα με την αποτελεσματικότητά τους και όχι αποκλειστικά βάσει ενός προκαθορισμένου ημερολογίου.
3. Στοχευμένη καταπολέμηση των ενήλικων κουνουπιών
Σε περιοχές όπου υπάρχει τεκμηριωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη ενεργός μετάδοση, προτείνεται η πραγματοποίηση στοχευμένων εφαρμογών ακμαιοκτόνων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα δημόσιας υγείας.
Οι παρεμβάσεις θα πρέπει να βασίζονται στα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα και να επικεντρώνονται σε περιοχές με ανθρώπινα κρούσματα, αυξημένη πυκνότητα κουνουπιών ή θετικά δείγματα για τον ιό.
4. Δημοσιοποίηση των επιχειρησιακών δεδομένων
Το υπουργείο Υγείας και ο ΕΟΔΥ, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες, καλούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία για τον αριθμό και την έκταση των προνυμφοκτονικών και ακμαιοκτόνων εφαρμογών, καθώς και τις περιοχές που έχουν καλυφθεί.
Παράλληλα, σε εβδομαδιαία βάση θα πρέπει να δημοσιεύονται στοιχεία για τις παγίδες και τα δείγματα κουνουπιών που εξετάστηκαν, τα θετικά δείγματα για τον ιό και τις έκτακτες παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά την εμφάνιση ανθρώπινων κρουσμάτων.
5. Καταγραφή του χρόνου αντίδρασης
Για κάθε περιοχή όπου εντοπίζεται ανθρώπινο κρούσμα θα πρέπει να καταγράφεται ο χρόνος από την αναγγελία του περιστατικού έως την εντομολογική διερεύνηση και την πρώτη στοχευμένη παρέμβαση.
6. Δυναμικός χάρτης κινδύνου
Η ΕΕΛ προτείνει τη δημιουργία κοινού συστήματος γεωγραφικής επιτήρησης από τον ΕΟΔΥ, τις Περιφέρειες και τους Δήμους, το οποίο θα συνδυάζει τα ανθρώπινα κρούσματα, τα θετικά δείγματα κουνουπιών, την πυκνότητα των κουνουπιών, τα περιβαλλοντικά δεδομένα και τις δράσεις καταπολέμησης.
Ο χάρτης θα πρέπει να επικαιροποιείται τουλάχιστον εβδομαδιαία και να χρησιμοποιείται ως βάση για τη λήψη αποφάσεων.
7. Ενίσχυση της εντομολογικής επιτήρησης
Προτείνεται η αύξηση του αριθμού των παγίδων κουνουπιών στις περιοχές υψηλού κινδύνου και η επιτάχυνση της εργαστηριακής ανίχνευσης του ιού. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο εντοπισμός της κυκλοφορίας του ιού στα κουνούπια πριν από την εμφάνιση μεγάλου αριθμού ανθρώπινων περιστατικών.
8. Περιβαλλοντική διαχείριση των εστιών αναπαραγωγής
Οι Δήμοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό φρεατίων και ρεμάτων, απομάκρυνση στάσιμων υδάτων, καθαρισμό εγκαταλειμμένων οικοπέδων, έλεγχο εγκαταλειμμένων πισινών και απομάκρυνση αντικειμένων που συγκρατούν νερό.
Όπως επισημαίνει η ΕΕΛ, η καταπολέμηση των κουνουπιών δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στη χρήση εντομοκτόνων.
9. Προστασία των ευάλωτων ομάδων
Ιδιαίτερη ενημέρωση και προστασία χρειάζονται τα άτομα άνω των 65 ετών, καθώς και όσοι ανήκουν σε ομάδες που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Η ενημέρωση θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς οδηγίες για την αποφυγή των τσιμπημάτων, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.
10. Ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας και ετοιμότητα του ΕΣΥ
Η ΕΕΛ ζητά την ενίσχυση της ενημέρωσης γιατρών και νοσοκομείων σε όλη τη χώρα. Συμπτώματα όπως πυρετός, κεφαλαλγία, σύγχυση, διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, αταξία, μυϊκή αδυναμία και τρόμος θα πρέπει να εγείρουν την υποψία λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, ιδιαίτερα σε άτομα που ζουν ή έχουν εκτεθεί σε περιοχές αυξημένου κινδύνου.
Παράλληλα, ζητείται η εξασφάλιση άμεσης πρόσβασης στις απαραίτητες διαγνωστικές εξετάσεις, αλλά και επαρκών κλινών ΜΕΘ για τους ασθενείς που θα τις χρειαστούν.
11. Ενιαία ενημέρωση του κοινού
Η ενημέρωση των πολιτών θα πρέπει να είναι συνεχής και να επικεντρώνεται στην πρόληψη των τσιμπημάτων.
Στα βασικά μέτρα περιλαμβάνονται η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, η κατάλληλη ενδυμασία, η χρήση σιτών, ο κλιματισμός, η αποφυγή έκθεσης κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών και η απομάκρυνση στάσιμων νερών από σπίτια και αυλές.
12. Εβδομαδιαία αξιολόγηση και αναπροσαρμογή των μέτρων
Η αποτελεσματικότητα των δράσεων δεν θα πρέπει να κρίνεται από τον αριθμό των ψεκασμών, αλλά από τα επιδημιολογικά και εντομολογικά αποτελέσματα.
Η ΕΕΛ προτείνει εβδομαδιαία αξιολόγηση των νέων κρουσμάτων, των περιστατικών μηνιγγίτιδας και εγκεφαλίτιδας, των θετικών δειγμάτων κουνουπιών, της πυκνότητας των κουνουπιών, των παρεμβάσεων και του χρόνου αντίδρασης μετά την εμφάνιση κρουσμάτων.
Εφόσον οι δείκτες επιδεινώνονται, η αντιμετώπιση θα πρέπει να κλιμακώνεται άμεσα.
«Δεν επιτρέπεται εφησυχασμός»
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων υπογραμμίζει ότι η περίοδος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου δεν έχει ολοκληρωθεί και, συνεπώς, υπάρχει ακόμη περιθώριο για τον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης.
Παράλληλα, αναγνωρίζει τις δράσεις που έχουν ήδη αναλάβει το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι, καλώντας τους αρμόδιους φορείς να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα και να ενισχύσουν άμεσα τις παρεμβάσεις στις περιοχές όπου καταγράφεται ενεργή μετάδοση.
