Η υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων στις ακτές της Ανατολικής Γροιλανδίας επιτρέπει πλέον σε χιλιάδες φάλαινες να φτάνουν σε περιοχές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια παρέμεναν απρόσιτες.
Πολυετής επιστημονική έρευνα κατέγραψε εκατοντάδες πτεροφάλαινες, ρυγχοφάλαινες και καμπουροφάλαινες να αναζητούν τροφή στα ολοένα και πιο ελεύθερα από πάγο νερά κατά μήκος των ακτών της περιοχής.
Οι ερευνητές κάνουν λόγο για σημαντική οικολογική μεταβολή, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και η υποχώρηση των πάγων μεταβάλλουν τις συνθήκες στο αρκτικό θαλάσσιο οικοσύστημα.
Από μηδενικές καταγραφές σε 150 εμφανίσεις
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των καμπουροφαλαινών. Μέχρι το 2006 δεν είχε καταγραφεί ούτε μία παρουσία τους στην περιοχή από τις ερευνητικές αποστολές. Ένα χρόνο αργότερα καταγράφηκαν επτά, ενώ το 2024 οι παρατηρήσεις από ερευνητικά πλοία έφτασαν τις 150.
Για την καταγραφή των αλλαγών οι επιστήμονες αξιοποίησαν δεδομένα από αεροπορικές παρατηρήσεις, δορυφορικούς πομπούς που τοποθετήθηκαν σε 15 φάλαινες, αλλά και πληροφορίες από κυνηγούς Ινουίτ.
Με βάση τις εκτιμήσεις τους, το καλοκαίρι του 2024 στη Θάλασσα της Γροιλανδίας βρίσκονταν περίπου 4.000 καμπουροφάλαινες, 6.000 πτεροφάλαινες και 6.000 φάλαινες μινκ.
Περισσότερη τροφή στα θερμότερα νερά
Η υποχώρηση των πάγων δημιουργεί νέες δυνατότητες αναζήτησης τροφής για τις φάλαινες, οι οποίες μπορούν πλέον να εισέρχονται σε περιοχές που στο παρελθόν ήταν καλυμμένες από πάγο.
Την ίδια στιγμή, ψάρια και άλλοι οργανισμοί που αποτελούν τροφή για τα συγκεκριμένα είδη μετακινούνται προς τα θερμότερα νερά της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι τα τρία είδη φαλαινών καταναλώνουν συνολικά τουλάχιστον 800.000 τόνους ψαριών και κριλ κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου διατροφής.
Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Μαντς Πέτερ Χάιντε-Γιόργκενσεν του Ινστιτούτου Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, χαρακτήρισε τις εξελίξεις μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που καταγράφονται σήμερα στην υποαρκτική ζώνη.
Δεν επωφελούνται όλα τα είδη
Η αλλαγή των συνθηκών δεν έχει, ωστόσο, θετικές συνέπειες για όλα τα θαλάσσια θηλαστικά.
Οι μεγάλες φάλαινες φαίνεται να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες και σε ορισμένες περιπτώσεις να επωφελούνται από την αυξημένη διαθεσιμότητα τροφής. Αντίθετα, είδη που είναι προσαρμοσμένα στο αρκτικό περιβάλλον, όπως τα ναρβάλ και οι μπελούγκες, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη πίεση καθώς οι βιότοποί τους μεταβάλλονται και νέες ανταγωνιστικές παρουσίες κάνουν την εμφάνισή τους.
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει αν η αύξηση των καταγραφών αντανακλά πραγματική αύξηση των πληθυσμών των φαλαινών ή αν πρόκειται κυρίως για μετακίνηση πληθυσμών από άλλες περιοχές.
Το φαινόμενο, πάντως, αποτελεί ακόμη μία ένδειξη του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει με ταχύτητα το θαλάσσιο οικοσύστημα της Αρκτικής, δημιουργώντας νέες συνθήκες για ορισμένα είδη και περιορίζοντας τον διαθέσιμο βιότοπο για άλλα.
