Πτωτική πορεία ακολουθεί τα τελευταία χρόνια ο κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου, τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε πραγματικούς όρους, σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ για την εξέλιξη του τζίρου στα καταστήματα λιανικού εμπορίου, εξαιρουμένων των τροφίμων, των οχημάτων και των καυσίμων, κατά το Β΄ τρίμηνο και συνολικά στο πρώτο εξάμηνο του 2026.
Με αφορμή τα στοιχεία της έρευνας, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, έκανε λόγο για ισχυρούς κλυδωνισμούς που αντιμετωπίζει το ελληνικό εμπόριο.
Όπως ανέφερε, κατά το Β΄ τρίμηνο του 2026 ο κύκλος εργασιών των εμπορικών επιχειρήσεων, σε πραγματικούς όρους, μειώθηκε κατά 3,7%, επιδεινώνοντας την ήδη αρνητική εικόνα του πρώτου τριμήνου.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η υποχώρηση στις μεγάλες επιχειρήσεις, όπου ο πραγματικός τζίρος μειώθηκε κατά 6,1%. Ακολούθησαν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις με πτώση 3,8% και οι μικρές με 3,2%. Μοναδική θετική επίδοση καταγράφηκε στις μεσαίες επιχειρήσεις, όπου ο πραγματικός κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 2,3%.
Σύμφωνα με τον κ. Καφούνη, η εικόνα αυτή συνδέεται με τη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών, εξαιτίας και των σωρευτικών επιπτώσεων του πληθωρισμού. Παράλληλα, η αύξηση του κόστους διατροφής, στέγασης και ενέργειας, αλλά και η αλλαγή του καταναλωτικού μοντέλου, περιορίζουν τη ζήτηση.
Η ΕΣΕΕ επισημαίνει ακόμη την αυξανόμενη επίδραση των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών, την περιορισμένη πρόσβαση των επιχειρήσεων σε ρευστότητα, το υψηλό λειτουργικό κόστος, τον ανταγωνισμό από ηλεκτρονικές πλατφόρμες του εξωτερικού, καθώς και τις φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις.
Όπως υπογραμμίζει, ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τις εμπορικές επιχειρήσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής οικονομική αβεβαιότητα παραμένει αυξημένη.
Η ΕΣΕΕ ζητά, ως εκ τούτου, τη λήψη άμεσων μέτρων για τη μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, την ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού και τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται πλέον για ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Πτώση 3,7% στο Β΄ τρίμηνο
Κατά το Β΄ τρίμηνο του 2026, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο, εξαιρουμένων των τροφίμων, των οχημάτων και των καυσίμων, μειώθηκε σε πραγματικούς όρους κατά 3,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Σε ονομαστικούς όρους, αντίθετα, καταγράφηκε αύξηση 1,2%.
Η διαφορά αυτή δείχνει ότι η ονομαστική αύξηση του τζίρου δεν προήλθε από την πώληση μεγαλύτερου όγκου προϊόντων, αλλά από την άνοδο του γενικού επιπέδου των τιμών.
Η ΕΣΕΕ χαρακτηρίζει ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι η υποχώρηση του κύκλου εργασιών σε πραγματικούς όρους φαίνεται να παγιώνεται.
Μεγάλες επιχειρήσεις και μικρομεσαίες
Οι μεγάλες επιχειρήσεις παρουσίασαν κατά το Β΄ τρίμηνο τη μεγαλύτερη πτώση, με τις πραγματικές πωλήσεις τους να υποχωρούν κατά 6,1%.
Στο σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ο πραγματικός κύκλος εργασιών μειώθηκε κατά 2,9%.
Ειδικότερα, στις πολύ μικρές επιχειρήσεις η πτώση έφτασε το 3,8%, ενώ στις μικρές επιχειρήσεις διαμορφώθηκε στο 3,2%.
Αντίθετα, οι μεσαίες επιχειρήσεις κατέγραψαν αύξηση του πραγματικού τους τζίρου κατά 2,3%.
Στο -2,3% ο τζίρος στο πρώτο εξάμηνο
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο πραγματικός κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο, εξαιρουμένων των τροφίμων, των οχημάτων και των καυσίμων, μειώθηκε κατά 2,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Και στο εξάμηνο οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν πτώση, με τον πραγματικό τζίρο τους να μειώνεται κατά 2,8%, ενώ στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις η μείωση διαμορφώθηκε στο 2,1%.
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις η πτώση ανήλθε σε 3,4%, ενώ στις μικρές επιχειρήσεις περιορίστηκε στο 1,7%.
Οι μεσαίες επιχειρήσεις αποτέλεσαν και πάλι την εξαίρεση, καταγράφοντας αύξηση του πραγματικού κύκλου εργασιών κατά 3,7%.
Σε ονομαστικούς όρους, ο συνολικός τζίρος του πρώτου εξαμήνου αυξήθηκε κατά 210,9 εκατ. ευρώ, φτάνοντας τα 13,1 δισ. ευρώ, έναντι 12,9 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Ποιες κατηγορίες είχαν τις μεγαλύτερες μεταβολές
Στις επιμέρους κατηγορίες του λιανικού εμπορίου, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του πραγματικού κύκλου εργασιών κατά το πρώτο εξάμηνο καταγράφηκαν στα ιατρικά και ορθοπεδικά είδη, με αύξηση 10,3%, στα ρολόγια και κοσμήματα με 9,8%, στα σιδηρικά και χρώματα με 6,2% και στις ηλεκτρικές οικιακές συσκευές με 4,8%.
Στον αντίποδα, τη μεγαλύτερη υποχώρηση παρουσίασαν τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, με πτώση 10,9%, τα βιβλία με 6,3%, τα καινούργια είδη, όπως οπτικά, δώρα, σουβενίρ και είδη τέχνης, με 6%, καθώς και τα έπιπλα και φωτιστικά, με 5,7%.
Οι πωλήσεις στην κατηγορία των υποδημάτων παρέμειναν σχεδόν σταθερές, καταγράφοντας οριακή πτώση 0,9%, ενώ για την ένδυση δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία.
Όσον αφορά το λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών, ο πραγματικός κύκλος εργασιών μειώθηκε κατά 5,5%. Ωστόσο, η ΕΣΕΕ επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη μεταβολή δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το κατά πόσο οι καταναλωτές στρέφονται σε φθηνότερα και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα.
Ακάλυπτες επιταγές 46,7 εκατ. ευρώ
Ενδεικτική των πιέσεων που δέχεται η αγορά είναι και η εικόνα από τα στοιχεία του Τειρεσία.
Η συνολική αξία των ακάλυπτων επιταγών και των απλήρωτων συναλλαγματικών που καταγράφηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ανήλθε σε 46,7 εκατ. ευρώ, με την εικόνα του Ιουνίου να παρουσιάζει αισθητή επιδείνωση.
Ο τουρισμός δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη άνοδο του εμπορίου
Παράλληλα, η ισχυρή πορεία του τουρισμού δεν φαίνεται να έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη ενίσχυση του λιανικού εμπορίου.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, η εισερχόμενη τουριστική κίνηση αυξήθηκε κατά 15,4%, ενώ οι τουριστικές εισπράξεις ενισχύθηκαν κατά 14,8%, σε τρέχουσες τιμές.
Ωστόσο, οι επιδόσεις αυτές δεν αποτυπώθηκαν στα μεγέθη του εμπορίου. Η ΕΣΕΕ θεωρεί ότι απαιτούνται παρεμβάσεις για την καλύτερη σύνδεση του εμπορίου με τον τουρισμό, αλλά και για την ενίσχυση της εικόνας της Ελλάδας ως αγοραστικού προορισμού.
Η ιδιαίτερα αρνητική επίδοση του Β΄ τριμήνου προκαλεί, πάντως, προβληματισμό, καθώς επιτάχυνε την πτωτική πορεία του κύκλου εργασιών.
Η διεθνής αβεβαιότητα, οι πληθωριστικές πιέσεις, τα υψηλά επιτόκια, η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης δημιουργούν ένα δύσκολο περιβάλλον για τις εμπορικές επιχειρήσεις.
Η Ήπειρος με τη μικρότερη πτώση
Αρνητική ήταν η πορεία του πραγματικού κύκλου εργασιών σε όλες τις περιφέρειες της χώρας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στην Πελοπόννησο (-3,9%), στη Δυτική Ελλάδα (-3,8%) και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (-3,3%).
Στον αντίποδα, οι μικρότερες υποχωρήσεις σημειώθηκαν στην Ήπειρο (-0,9%), στη Θεσσαλία (-1,3%) και στο Βόρειο Αιγαίο (-1,5%).
Η επίδοση της Ηπείρου, επομένως, ήταν η καλύτερη μεταξύ των 13 περιφερειών, αν και παρέμεινε αρνητική.
