Τρεις σημαντικές παρεμβάσεις στη φορολογία και την αποταμίευση περιλαμβάνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Μεταξύ των προβλέψεων ξεχωρίζουν η δημιουργία επενδυτικού λογαριασμού για παιδιά με αντίστοιχη κρατική συνεισφορά, η παράταση έως το τέλος του 2027 των φορολογικών κινήτρων για ηλεκτρονικές πληρωμές σε επαγγέλματα με αυξημένη παραβατικότητα και η αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα στις 6.000 ευρώ ετησίως.
Στόχος των ρυθμίσεων είναι η ενίσχυση της οικογενειακής αποταμίευσης και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, μέσω κινήτρων για την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά με κρατική ενίσχυση
Στα άρθρα 29-46 του νομοσχεδίου καθορίζεται το πλαίσιο λειτουργίας του Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων (Α.Ε.Λ.Α.), ενός νέου θεσμού που προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή το 2027 και να αφορά παιδιά ηλικίας έως δύο ετών, τα οποία γεννήθηκαν την περίοδο 2025-2026 και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Για κάθε επιλέξιμη εισφορά που καταβάλλεται στον λογαριασμό, το Δημόσιο θα προσθέτει ισόποσο ποσό, με αρχικό ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ανά έτος. Το συγκεκριμένο όριο προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% κάθε πέντε χρόνια.
Τον λογαριασμό θα μπορεί να ανοίγει ο ασκών τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, υποβάλλοντας αίτηση σε έναν από τους διαθέσιμους παρόχους, εφόσον το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την υποβολή της. Για κάθε δικαιούχο προβλέπεται ένας μοναδικός λογαριασμός, ενώ οι γονείς ή οι κηδεμόνες θα μπορούν να επιλέγουν μεταξύ της διαχείρισης από πάροχο και της αυτοδιαχείρισης.
Το συνολικό ποσό των εισφορών, συμπεριλαμβανομένων των χρημάτων που καταβάλλονται από ιδιώτες, δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. Η κρατική συμμετοχή θα καταβάλλεται κατά κανόνα σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ τον μήνα, ενώ θα πραγματοποιείται ετήσια εκκαθάριση, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των καταβολών έως το τέλος κάθε έτους.
Ποιοι μπορούν να καταθέτουν χρήματα
Στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν τη δυνατότητα να συνεισφέρουν όχι μόνο οι γονείς, αλλά και άλλα φυσικά πρόσωπα, όπως παππούδες, γιαγιάδες και συγγενείς.
Για παράδειγμα, εάν καταβάλλονται 50 ευρώ κάθε μήνα, η ετήσια ιδιωτική εισφορά θα ανέρχεται σε 600 ευρώ και το Δημόσιο θα προσθέτει άλλα 600 ευρώ. Αν η μηνιαία εισφορά φτάνει τα 100 ευρώ, η κρατική ενίσχυση θα ανέρχεται σε 1.200 ευρώ τον χρόνο. Σε περίπτωση μεγαλύτερων καταβολών, η δημόσια συμμετοχή θα εξακολουθεί να υπόκειται στο προβλεπόμενο ανώτατο όριο.
Τέσσερις επιλογές επενδύσεων
Τα χρήματα του λογαριασμού θα επενδύονται σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα, με τους γονείς να επιλέγουν ένα από τα τέσσερα διαθέσιμα επενδυτικά προφίλ, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που επιθυμούν να αναλάβουν:
- Συντηρητικό: 100% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% μετοχές.
- Ισορροπημένο: 70% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 30% μετοχές.
- Αναπτυξιακό: 30% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 70% μετοχές.
- Δυναμικό: 0% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 100% μετοχές.
Στις επενδύσεις σταθερού εισοδήματος περιλαμβάνονται ομόλογα, ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια και καταθέσεις. Οι τοποθετήσεις θα μπορούν επίσης να γίνονται σε αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Η διακράτηση μετρητών θα περιορίζεται κατά κανόνα στο 5% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου, με πρόβλεψη για προσωρινές εξαιρέσεις. Αντίθετα, δεν θα επιτρέπονται επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία, προϊόντα μόχλευσης και συγκεκριμένα παράγωγα ή σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα υψηλού κινδύνου.
Πάροχοι των σχετικών υπηρεσιών θα μπορούν να είναι πιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις επενδυτικών υπηρεσιών και ασφαλιστικές εταιρείες. Παράλληλα, θα επιτρέπεται η μεταφορά του λογαριασμού σε διαφορετικό πάροχο, χωρίς απώλεια των φορολογικών ευεργετημάτων ή άλλων δικαιωμάτων.
Ανάληψη χρημάτων μετά τα 18
Τα κεφάλαια, μαζί με τις κρατικές εισφορές και τις επενδυτικές αποδόσεις, θα παραμένουν δεσμευμένα μέχρι τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου.
Πρόωρη ανάληψη θα επιτρέπεται σε ειδικές περιπτώσεις, όπως ο θάνατος του γονέα ή του παιδιού, καθώς και σοβαρά προβλήματα υγείας που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Με την ενηλικίωση, ο λογαριασμός θα μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου. Οι εισφορές θα είναι αφορολόγητες και δεν θα υπολογίζονται ως φορολογητέο εισόδημα του ανηλίκου ούτε για τον προσδιορισμό εισοδηματικών κριτηρίων κοινωνικών παροχών. Παράλληλα, προβλέπεται απαλλαγή από τον φόρο για εισοδήματα από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων που προκύπτουν στον λογαριασμό.
Παράταση έως το 2027 για την έκπτωση φόρου στις ηλεκτρονικές πληρωμές
Το άρθρο 4 του νομοσχεδίου προβλέπει την παράταση και για το 2027 των φορολογικών κινήτρων για ηλεκτρονικές πληρωμές σε επαγγελματικούς κλάδους όπου καταγράφεται αυξημένος κίνδυνος φοροδιαφυγής.
Το μέτρο, που εφαρμόζεται από το 2022, αφορά δαπάνες για υπηρεσίες από 20 κατηγορίες επαγγελματιών, μεταξύ των οποίων δικηγόροι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, ελαιοχρωματιστές, κομμωτήρια και ταξί.
Με βάση τη ρύθμιση, το 30% των επιλέξιμων δαπανών που εξοφλούνται ηλεκτρονικά αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο έκπτωσης τις 5.000 ευρώ ετησίως.
Το κίνητρο αποσκοπεί στην ενθάρρυνση των καταναλωτών να πληρώνουν ηλεκτρονικά και να ζητούν αποδείξεις, περιορίζοντας τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τις δαπάνες ιατρικών, οδοντιατρικών και κτηνιατρικών υπηρεσιών, οι οποίες υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών. Το όριο αυτό αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Έτσι, μια ηλεκτρονική πληρωμή 300 ευρώ για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες υπολογίζεται ως δαπάνη 600 ευρώ για την κάλυψη του ορίου.
Αφορολόγητα φιλοδωρήματα έως 6.000 ευρώ τον χρόνο
Αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα προβλέπεται στα άρθρα 5 και 6 του νομοσχεδίου, τόσο για τα ποσά που λαμβάνουν απευθείας οι εργαζόμενοι από τους πελάτες όσο και για εκείνα που εισπράττονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
Το νέο ετήσιο όριο διαμορφώνεται στις 6.000 ευρώ, έναντι του προηγούμενου ορίου των 300 ευρώ τον μήνα.
Η αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει ιδιαίτερα τους εποχικά εργαζόμενους στον τουρισμό και την εστίαση, καθώς το ετήσιο όριο επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανομή των φιλοδωρημάτων μέσα στη χρονιά.
Ενδεικτικά, ένας εργαζόμενος που απασχολείται για έξι μήνες μπορεί να λάβει έως 1.000 ευρώ τον μήνα σε φιλοδωρήματα μέσω POS χωρίς να φορολογηθεί για αυτά, εφόσον το συνολικό ποσό που θα εισπράξει μέσα στο έτος δεν υπερβεί τις 6.000 ευρώ.
Η νέα ρύθμιση προβλέπεται να ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026.
