Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου τίθεται σε εφαρμογή η χειμερινή ώρα, με τα ρολόγια να μετακινούνται μία ώρα πίσω. Συγκεκριμένα, στις 04:00 τα ξημερώματα θα πρέπει να δείξουν 03:00, δίνοντας στους περισσότερους την ευκαιρία να κερδίσουν μία επιπλέον ώρα ύπνου.
Η επόμενη αλλαγή θα γίνει την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου 2027, όταν τα ρολόγια θα μετακινηθούν μία ώρα μπροστά για την επιστροφή στη θερινή ώρα.
Η αλλαγή της ώρας εφαρμόζεται με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του φυσικού φωτός κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ωστόσο, το μέτρο εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις σχετικά με την ενεργειακή του αποτελεσματικότητα και τις πιθανές επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.
Πώς ξεκίνησε η ιδέα της αλλαγής ώρας
Η ιδέα της αξιοποίησης περισσότερου φυσικού φωτός συνδέεται ιστορικά με τον Βενιαμίν Φραγκλίνο, ο οποίος αναφέρθηκε στο ζήτημα το 1784. Αργότερα, το 1907, ο Βρετανός επιχειρηματίας Γουίλιαμ Γουίλετ δημοσίευσε το κείμενο Waste of Daylight, υποστηρίζοντας την ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης του φωτός κατά τους θερινούς μήνες, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να πείσει τη βρετανική κυβέρνηση.
Μία ακόμη σημαντική συμβολή στην εξέλιξη της ιδέας είχε ο Νεοζηλανδός εντομολόγος Τζορτζ Χάντσον. Το 1895 πρότεινε τη μετατόπιση της ώρας, καθώς η μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας το καλοκαίρι θα του επέτρεπε να διαθέτει περισσότερο χρόνο για τη συλλογή εντόμων.
Σήμερα, η αλλαγή ώρας εφαρμόζεται σε μέρος του κόσμου, με τις περισσότερες χώρες που συμμετέχουν στο μέτρο να βρίσκονται στην Ευρώπη. Αντίθετα, η πλειονότητα των χωρών της Ασίας και της Αφρικής δεν αλλάζει ώρα εποχικά.
Γιατί αλλάζει η ώρα και ποιος είναι ο στόχος
Η εξοικονόμηση ενέργειας αποτέλεσε βασικό επιχείρημα υπέρ της εφαρμογής του μέτρου. Ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1970, όταν η πετρελαϊκή κρίση έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας, πολλές ευρωπαϊκές χώρες υιοθέτησαν την αλλαγή ώρας, επιδιώκοντας να αξιοποιούν περισσότερο το φυσικό φως.
Από το 1996 εφαρμόζεται ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο, βάσει του οποίου τα ρολόγια μετακινούνται μία ώρα μπροστά την άνοιξη και επιστρέφουν μία ώρα πίσω το φθινόπωρο.
Παρά τα επιχειρήματα υπέρ του μέτρου, η αποτελεσματικότητά του εξακολουθεί να αμφισβητείται. Επικριτές της αλλαγής ώρας υποστηρίζουν ότι τα σημερινά δεδομένα κατανάλωσης ενέργειας δεν δικαιολογούν πλέον το όφελος που αποδιδόταν αρχικά σε αυτήν.
Πότε εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η αλλαγή ώρας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά δοκιμαστικά το 1932, από τις 6 Ιουλίου έως την 1η Σεπτεμβρίου, με τα ρολόγια να έχουν μετακινηθεί μία ώρα μπροστά.
Η πρακτική υιοθετήθηκε και από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ στη Γαλλία εφαρμόστηκε από το 1976.
Στο μεταξύ, η αλλαγή ώρας έχει αποτελέσει αντικείμενο διαφωνιών, καθώς επιστημονικές μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση της με τον ύπνο, τον κιρκάδιο ρυθμό και την υγεία. Οι επικριτές του μέτρου επισημαίνουν ότι η μεταβολή του ημερήσιου κύκλου μπορεί να επηρεάζει τον οργανισμό, ενώ παράλληλα αμφισβητούν το κατά πόσο εξακολουθεί να επιτυγχάνεται ουσιαστική εξοικονόμηση ενέργειας.
Τι ισχύει με την κατάργηση της αλλαγής ώρας στην Ευρώπη
Η συζήτηση για την κατάργηση της εποχικής αλλαγής ώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση εντάθηκε τα προηγούμενα χρόνια. Η σχετική πρωτοβουλία προέβλεπε ότι τα κράτη-μέλη θα αποφάσιζαν αν θα διατηρούσαν μόνιμα τη θερινή ή τη χειμερινή ώρα, με τελευταία αλλαγή να είχε αρχικά προγραμματιστεί για το 2021.
Ωστόσο, η πρόταση δεν προχώρησε σε εφαρμογή και η εναλλαγή θερινής και χειμερινής ώρας εξακολουθεί να ισχύει. Έτσι, και το 2026 τα ρολόγια θα γυρίσουν μία ώρα πίσω την Κυριακή 25 Οκτωβρίου.
