Σχέδια για την επανάληψη των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν έχουν καταρτίσει οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλα πρόσωπα με γνώση των σχετικών διαβουλεύσεων. Η πιθανότητα μιας νέας επίθεσης εξετάζεται με ορίζοντα το διάστημα μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, ενώ οι δύο χώρες προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας σύντομης, αλλά ιδιαίτερα εντατικής στρατιωτικής εκστρατείας.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας, έχουν ενισχυθεί οι στρατιωτικές ασκήσεις, με αεροσκάφη να πραγματοποιούν πτήσεις πάνω από το Ιράκ και να εξασκούνται σε ελιγμούς προσβολής στόχων. Παράλληλα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, συναντήθηκε αυτή την εβδομάδα στο Ισραήλ με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων.
Οι πιθανοί στόχοι περιλαμβάνουν πυρηνικές εγκαταστάσεις, το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και τμήματα των ενεργειακών υποδομών του Ιράν. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια νέα επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει τόσο μεγάλη οικονομική ζημιά, ώστε να αναγκάσει την Τεχεράνη να προβεί σε διπλωματικές παραχωρήσεις.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας στρατηγικής παραμένει αμφισβητούμενη. Τα προηγούμενα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, είχαν προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και ενίσχυση του πληθωρισμού, ενώ επιβάρυναν την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή και άσκησαν πίεση στα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης του αμερικανικού Πενταγώνου.
Επιπλέον, δεν θεωρείται δεδομένο ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θα εγκρίνει την επανέναρξη των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, έχει απορρίψει επανειλημμένα σχέδια επιστροφής σε μεγάλης κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις, ακόμη και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι στρατιωτικές δυνάμεις βρίσκονταν κοντά στην ετοιμότητα για επίθεση.
Η στρατιωτική απειλή ως μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις
Την ώρα που οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία, οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται. Η ανάπτυξη των προβλεπόμενων δυνάμεων και μέσων αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές Νοεμβρίου, με την Ουάσιγκτον να χρησιμοποιεί την προοπτική νέων επιθέσεων ως μέσο πίεσης προς την Τεχεράνη.
Βασικά ζητήματα στις συνομιλίες παραμένουν το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν εμφανίζονται μέχρι στιγμής διατεθειμένοι να κάνουν παραχωρήσεις για το πυρηνικό ζήτημα, επιμένοντας ότι αυτό θα πρέπει να εξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ορισμένοι Αμερικανοί στρατιωτικοί επιτελείς εκτιμούν ότι μια τριήμερη εκστρατεία μεγάλης έντασης θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην ιρανική οικονομία και να μεταβάλει τη στάση της κυβέρνησης. Άλλοι δυτικοί αξιωματούχοι, ωστόσο, υπενθυμίζουν ότι η ιρανική ηγεσία έχει αντέξει μέχρι σήμερα σημαντικές οικονομικές πιέσεις.
Η Ντέινα Στρουλ, η οποία επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν ήταν η ανώτατη αξιωματούχος του Πενταγώνου για τη Μέση Ανατολή και σήμερα εργάζεται στο Washington Institute for Near East Policy, αμφισβήτησε κατά πόσο η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή στάσης της Τεχεράνης. Όπως επισήμανε, ούτε οι συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις ούτε οι οικονομικές κυρώσεις και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις με ουσιαστικές προοπτικές συμφωνίας.
Οι εκλογές και τα στρατιωτικά χρονοδιαγράμματα
Ο πολιτικός παράγοντας στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ επηρεάζει τον σχεδιασμό. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ έχει δεσμευτεί να μην εξαπολύσει επίθεση πριν από τις αμερικανικές εκλογές, γεγονός που καθιστά πιθανότερη την αναμονή μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
Παράλληλα, η ανάπτυξη του συνόλου των αμερικανικών δυνάμεων δεν αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί πριν από τις αρχές Νοεμβρίου. Στα μέσα που προβλέπεται να αναπτυχθούν περιλαμβάνονται τρία αεροπλανοφόρα, χιλιάδες πεζοναύτες, μαχητικά αεροσκάφη και δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με αξιωματούχους, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις προτιμούν να πραγματοποιούν επιθέσεις υπό την κάλυψη του σκότους, ενώ στις αρχές Νοεμβρίου η νύχτα στο Ιράν θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια.
Στο Ισραήλ, οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου θα μπορούσαν επίσης να περιπλέξουν τις αποφάσεις. Σε περίπτωση ήττας του Νετανιάχου, εκείνος θα παρέμενε επικεφαλής μεταβατικής κυβέρνησης, κάτι που, σύμφωνα με ειδικούς, θα δυσκόλευε την έναρξη ενός νέου πολέμου.
Αναλυτές εκτιμούν, ωστόσο, ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να αξιοποιήσει την απειλή μιας κοινής επιχείρησης για να επιδιώξει τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Η πολιτική σχολιάστρια και συγγραφέας Μαζάλ Μουαλέμ σημείωσε ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα συναντούσε έντονη καχυποψία από τους πολιτικούς αντιπάλους του Νετανιάχου, προσθέτοντας ότι θα ήταν πολύ δυσκολότερο για τον ίδιο να αναλάβει την πρωτοβουλία μιας νέας επίθεσης.
Ανησυχία για επέκταση της σύγκρουσης
Οι προετοιμασίες συνοδεύονται από φόβους ότι μια νέα στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διέταξε την αποχώρηση από τη Σαουδική Αραβία Αμερικανών κρατικών υπαλλήλων που δεν υπηρετούν σε κρίσιμες θέσεις, καθώς και των οικογενειών τους. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται η συνεχιζόμενη απειλή επιθέσεων από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι.
Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου απέφυγε να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει την ύπαρξη συγκεκριμένων στρατιωτικών σχεδίων, τονίζοντας ότι ο Τραμπ διατηρεί όλες τις επιλογές ανοιχτές, με στόχο να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν.
Από την πλευρά τους, Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι σε περίπτωση νέας επίθεσης τα αντίποινα δεν θα περιοριστούν σε εμπορικά πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά θα μπορούσαν να επεκταθούν σε κέντρα δεδομένων και υποθαλάσσια καλώδια διαδικτύου. Παράλληλα, διαμηνύουν ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα είναι ούτε σύντομη ούτε περιορισμένη.
Στο επίκεντρο οι πυρηνικές εγκαταστάσεις και το Κουχ Κολάνγκ
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξετάζουν επίσης πιθανά πλήγματα κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Μεταξύ των εγκαταστάσεων που αναφέρονται στον σχεδιασμό βρίσκεται το Κουχ Κολάνγκ, γνωστό στα αγγλικά ως Pickaxe Mountain, όπου φέρεται να υπάρχει πυρηνική εγκατάσταση σε μεγάλο βάθος κάτω από το έδαφος.
Ο Τραμπ δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι εξετάζει τη χρήση της βόμβας GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), βάρους περίπου δέκα τόνων. Το όπλο είναι γνωστό με την ονομασία «η μητέρα όλων των βομβών».
Ωστόσο, ειδικοί στα οπλικά συστήματα επισημαίνουν ότι η MOAB έχει σχεδιαστεί για να προκαλεί εκτεταμένο ωστικό κύμα πάνω από το έδαφος και πιθανότατα δεν θα μπορούσε να καταστρέψει μια βαθιά υπόγεια εγκατάσταση μέσα σε γρανιτικό πέτρωμα. Επιπλέον, η ρίψη της απαιτεί μεταγωγικό αεροσκάφος MC-130, το οποίο, λόγω της χαμηλής ταχύτητας πτήσης του, θα ήταν ευάλωτο στην ιρανική αεράμυνα.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, ο σχεδιασμός ενδέχεται να εξαιρεί διυλιστήρια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις από τους στόχους, καθώς ο Τραμπ επιδιώκει να αποτρέψει νέα άνοδο των τιμών της βενζίνης.
Νέες προετοιμασίες και αναβολές επιθέσεων
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ΗΠΑ και Ισραήλ έφτασαν κοντά στην έναρξη νέας επίθεσης στις αρχές Οκτωβρίου, αλλά ο Τραμπ αποφάσισε να την αναβάλει την τελευταία στιγμή, παρότι οι στρατιωτικές προετοιμασίες είχαν προχωρήσει σημαντικά.
Οι επαναλαμβανόμενες προετοιμασίες και οι αναβολές δημιουργούν συνεχή αναπροσαρμογή του έργου των στρατιωτικών επιτελείων, τα οποία πρέπει να διατηρούν τις δυνάμεις τους σε ετοιμότητα για ενδεχόμενη απόφαση του Αμερικανού προέδρου τις επόμενες εβδομάδες.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται λιγότερο πρόθυμη για συμβιβασμούς, θεωρώντας ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις αποσκοπούν τελικά στην ανατροπή της.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραμένει αινιγματική προσωπικότητα για τις αμερικανικές και ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι δεν διαθέτει την επιρροή του πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε στις αρχές του πολέμου, και ότι σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις διαδραματίζουν σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.
Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι γνωρίζουν τα αμερικανικά στρατιωτικά σχέδια και επεξεργάζονται νέους στόχους και τακτικές αντίδρασης. Ο πολιτικός αναλυτής στην Τεχεράνη Πεϊμάν Σαλεχί δήλωσε ότι, εάν πληγεί η εγκατάσταση στο Κουχ Κολάνγκ, τα ιρανικά αντίποινα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν επιθέσεις σε μεγάλα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας, μεταξύ των οποίων εγκαταστάσεις της Aramco, με στόχο την πρόκληση νέας αύξησης στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και ενέργειας.
Από την πλευρά του, ο Μαχντί Μοχαμαντί, σύμβουλος του Ιρανού διαπραγματευτή Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, χαρακτήρισε «φαντασίωση» την εκτίμηση ότι μια νέα αμερικανική επιχείρηση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μέσα σε 72 ώρες. Υποστήριξε ότι η Τεχεράνη θα καθορίσει τη διάρκεια του πολέμου και προειδοποίησε ότι οι επόμενες επιθέσεις θα είναι, κατά την εκτίμησή του, πιο σφοδρές και διαφορετικές από τις προηγούμενες.
