Με μεγάλη συμμετοχή εκπαιδευτικών και φοιτητών πραγματοποιήθηκε στο πρώην Αρρεναγωγείο – Παρθεναγωγείο Δελβινακίου η επιστημονική και επιμορφωτική ημερίδα με θέμα «Διδάσκοντας στα Ολιγοθέσια Δημοτικά Σχολεία».
Τη διοργάνωση ανέλαβαν από κοινού ο Δήμος Πωγωνίου, το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ο Επόπτης Ποιότητας Εκπαίδευσης και οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ιωαννίνων.
Βασικό αντικείμενο των εργασιών ήταν οι δυνατότητες αναβάθμισης της εκπαίδευσης στα ολιγοθέσια σχολεία, ιδιαίτερα στις ακριτικές περιοχές. Όπως αναδείχθηκε μέσα από τις εισηγήσεις, οι συγκεκριμένες σχολικές μονάδες δεν αποτελούν ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον μειωμένων δυνατοτήτων, αλλά μπορούν να προσφέρουν ποιοτική μάθηση, να ενσωματώσουν καινοτόμες πρακτικές και να εξασφαλίσουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές.
Υποδεχόμενος τους συμμετέχοντες, ο αντιδήμαρχος Πωγωνίου Αναστάσιος Γιούνης εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ανταπόκριση στην πρωτοβουλία, συνδέοντας τη στήριξη των σχολείων με τη διατήρηση της κοινωνικής ζωής στις ακριτικές περιοχές.
Όπως ανέφερε, η συνεργασία της Αυτοδιοίκησης με την επιστημονική κοινότητα μπορεί να έχει άμεσα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες. Ειδική αναφορά έκανε στην εικόνα του ιστορικού κτιρίου του Δελβινακίου, το οποίο φιλοξένησε νέους επιστήμονες, εκπαιδευτικούς και φοιτητές, επισημαίνοντας ότι η ακριτική Ελλάδα διαθέτει προοπτικές και δυναμική.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ενίσχυση των σχολικών μονάδων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την παραμονή των οικογενειών στον τόπο τους και διαβεβαίωσε ότι ο Δήμος θα συνεχίσει να υποστηρίζει πρωτοβουλίες που βελτιώνουν την εκπαίδευση και την ποιότητα ζωής των παιδιών.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Κοινότητας Δελβινακίου Γιώργος Τσώνης αναφέρθηκε στην ιστορία του κτιρίου που φιλοξένησε την ημερίδα. Το Αρρεναγωγείο – Παρθεναγωγείο κατασκευάστηκε το 1874 και έχει αρχιτεκτονική μορφή που παραπέμπει στο γράμμα «Ε», το οποίο συμβολίζει την Ελευθερία και την Ελλάδα.
Κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών, ο Επόπτης Ποιότητας Εκπαίδευσης Λάζαρος Κωστανάσιος επισήμανε ότι περίπου το 40% των σχολείων στην Περιφέρεια Ηπείρου είναι ολιγοθέσια, στοιχείο που καταδεικνύει τη σημασία της συγκεκριμένης εκπαιδευτικής βαθμίδας για την περιοχή.
Η Σύμβουλος Εκπαίδευσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ιωαννίνων Βερενίκη Κύρκου χαρακτήρισε τα ολιγοθέσια σχολεία ζωντανά κύτταρα των τοπικών κοινωνιών, ενώ αναφέρθηκε στις αυξημένες απαιτήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε αυτά, οι οποίοι χρειάζεται να διαθέτουν ιδιαίτερες δεξιότητες, προσόντα και ευελιξία.
Οι δυνατότητες και οι δυσκολίες της διδασκαλίας
Στο επιστημονικό μέρος της ημερίδας, ο καθηγητής Διδακτικής Μεθοδολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, δρ Ιωάννης Φύκαρης, παρουσίασε τις διδακτικές προσεγγίσεις στα ολιγοθέσια δημοτικά σχολεία, εξετάζοντας τόσο τις δυνατότητες όσο και τους περιορισμούς τους.
Στα πλεονεκτήματα που ανέδειξε περιλαμβάνονται η θετικότερη στάση των μαθητών απέναντι στο σχολείο, η ουσιαστική υποστήριξη από τις οικογένειες και η αμεσότερη επικοινωνία μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας. Παράλληλα, η συγκεκριμένη εκπαιδευτική συνθήκη μπορεί να ενισχύσει την αυτενέργεια των παιδιών, την ανάληψη πρωτοβουλιών και την αποφυγή φαινομένων απομόνωσης.
Αντίστοιχα, ως δυσκολίες καταγράφηκαν ο περιορισμένος διδακτικός χρόνος, η μειωμένη ανάπτυξη κινήτρων ανταγωνισμού, η συνύπαρξη μαθητών διαφορετικών ηλικιών και τάξεων, αλλά και η εκτεταμένη χρήση σιωπηρών εργασιών, η οποία ενδέχεται να περιορίζει την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας. Στις προκλήσεις προστέθηκαν τα ζητήματα πειθαρχίας, καθώς και ο αυξημένος ρυθμός εργασίας που μπορεί να οδηγήσει σε επιβάρυνση και εξουθένωση των εκπαιδευτικών.
Στη συνέχεια, ο επίκουρος καθηγητής Διδακτικής Μεθοδολογίας του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Φίλιππος Ευαγγέλου παρουσίασε εφαρμογές διδακτικών μεθόδων στα ολιγοθέσια σχολεία, αναλύοντας ειδικότερα την εκπαιδευτική τεχνική «Έξι καπέλα» του Edward de Bono.
Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με βιωματικό εργαστήριο, στο οποίο οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να προσεγγίσουν στην πράξη διδακτικές εφαρμογές προσαρμοσμένες στις ανάγκες ενός ολιγοθέσιου δημοτικού σχολείου. Ακολούθησε επίσκεψη στο Δημοτικό Σχολείο Δελβινακίου.
Η απόσταση δεν πρέπει να καθορίζει την ποιότητα της εκπαίδευσης
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δήμου Πωγωνίου, μέσα από τις εισηγήσεις και τις συζητήσεις αναδείχθηκε η ανάγκη διαμόρφωσης μιας σύγχρονης και συντονισμένης διδακτικής προσέγγισης, η οποία θα ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες συνθήκες λειτουργίας των ολιγοθέσιων σχολείων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δυνατότητα αξιοποίησης της ταυτόχρονης διδασκαλίας μαθητών διαφορετικών τάξεων και ηλικιών. Όπως επισημάνθηκε, με την κατάλληλη χρήση ευέλικτων παιδαγωγικών εργαλείων, αυτή η ιδιαιτερότητα μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα, ενισχύοντας τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία της σύνδεσης των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με τις σχολικές μονάδες της περιφέρειας. Η επαφή των φοιτητών με τις πραγματικές συνθήκες διδασκαλίας, σε συνδυασμό με τα βιωματικά εργαστήρια για τους εν ενεργεία εκπαιδευτικούς, συμβάλλει στη γεφύρωση της θεωρητικής κατάρτισης με την καθημερινή σχολική πράξη.
Κοινή διαπίστωση των εργασιών ήταν ότι η γεωγραφική απομόνωση δεν μπορεί να αποτελεί παράγοντα διαφοροποίησης της ποιότητας της εκπαίδευσης. Κάθε παιδί που φοιτά σε σχολείο της παραμεθορίου πρέπει να έχει πρόσβαση στις ίδιες μορφωτικές δυνατότητες με τους μαθητές των αστικών περιοχών.
Στο πλαίσιο αυτό, τα ολιγοθέσια σχολεία αναδείχθηκαν όχι μόνο ως εκπαιδευτικές μονάδες, αλλά και ως σημαντικοί πυλώνες κοινωνικής συνοχής και πολιτισμού, με καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ζωής και των προοπτικών των ακριτικών περιοχών.
