Τη δυνατότητα να διορθώσουν λάθη και παραλείψεις στις δηλώσεις Ε9 από το 2014 έως και το 2026, χωρίς να επιβαρυνθούν με αναδρομικό ΕΝΦΙΑ, τόκους και πρόστιμα, θα αποκτήσουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων, ενόψει της ενεργοποίησης του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), που προγραμματίζεται για τον Δεκέμβριο.
Η σχετική πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο άρθρο 51 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τα μέτρα της ΔΕΘ, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή.
Με την έναρξη λειτουργίας της νέας ψηφιακής πλατφόρμας, οι φορολογούμενοι θα μπορούν να ελέγχουν τα στοιχεία της ακίνητης περιουσίας τους και, εφόσον εντοπίζουν ανακρίβειες, να υποβάλλουν αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις Ε9 με τα πραγματικά δεδομένα.
Η ρύθμιση καλύπτει τις δηλώσεις για τα έτη 2014-2026 και προβλέπει απαλλαγή από τον πρόσθετο ΕΝΦΙΑ που ενδεχομένως θα προέκυπτε από τις διορθώσεις για προηγούμενα χρόνια, καθώς και από τους αντίστοιχους τόκους και τα πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής ή καταβολής.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν η διόρθωση αυξάνει τη φορολογητέα αξία ή την επιφάνεια ενός ακινήτου και οδηγεί σε υψηλότερο ΕΝΦΙΑ για παλαιότερα έτη, ο ιδιοκτήτης δεν θα κληθεί να πληρώσει τη διαφορά.
Για παράδειγμα, εάν ένα ακίνητο έχει δηλωθεί με λιγότερα τετραγωνικά μέτρα από τα πραγματικά ή έχουν καταχωριστεί λανθασμένα τα εμπράγματα δικαιώματα, όπως η πλήρης κυριότητα, η επικαρπία ή η ψιλή κυριότητα, ο φορολογούμενος θα μπορεί να διορθώσει την εικόνα του χωρίς αναδρομικές επιβαρύνσεις.
Η δυνατότητα αυτή αφορά ιδίως περιπτώσεις στις οποίες η ακίνητη περιουσία εμφανίζεται στο Ε9 με μικρότερη φορολογητέα εικόνα από την πραγματική, εξαιτίας λανθασμένων τετραγωνικών, επιφανειών, ποσοστών ή άλλων στοιχείων.
Η προθεσμία για τις διορθώσεις
Σύμφωνα με τη διάταξη, οι ιδιοκτήτες θα έχουν στη διάθεσή τους χρονικό περιθώριο έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του ΜΙΔΑ.
Εφόσον η πλατφόρμα τεθεί σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 2026, η προθεσμία αναμένεται να εκπνεύσει στο τέλος Απριλίου 2027. Η ακριβής ημερομηνία, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το πότε θα ξεκινήσει πραγματικά η λειτουργία του συστήματος.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας με απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ύστερα από εισήγηση του διοικητή της ΑΑΔΕ.
Ποιες περιπτώσεις δεν καλύπτονται από την απαλλαγή
Η ευνοϊκή ρύθμιση αφορά τις χρεωστικές δηλώσεις, δηλαδή εκείνες από τις οποίες προκύπτει πρόσθετος φόρος μετά τη διόρθωση των στοιχείων.
Αντίθετα, όταν οι αλλαγές στο Ε9 οδηγούν σε μείωση του ΕΝΦΙΑ ή δημιουργούν δικαίωμα επιστροφής φόρου, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας.
Κατά συνέπεια, όσοι ιδιοκτήτες έχουν καταβάλει υψηλότερο ΕΝΦΙΑ εξαιτίας λανθασμένων στοιχείων στις δηλώσεις τους δεν αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής χρημάτων για όλα τα προηγούμενα χρόνια. Για αυτές τις περιπτώσεις εξακολουθούν να ισχύουν οι κανόνες παραγραφής και οι προβλεπόμενες διαδικασίες επιστροφής φόρου.
Τι θα πρέπει να ελέγξουν οι ιδιοκτήτες στο ΜΙΔΑ
Με την ενεργοποίηση του Μητρώου, οι φορολογούμενοι θα μπορούν να εξετάσουν τη συνολική εικόνα της ακίνητης περιουσίας τους, όπως αυτή θα αποτυπώνεται στη νέα πλατφόρμα. Τα διαθέσιμα στοιχεία θα αφορούν την ταυτότητα, την επιφάνεια και τα δικαιώματα επί κάθε ακινήτου.
Ειδικότερα, θα χρειαστεί:
-
Να ελέγξουν την ορθότητα των πληροφοριών που εμφανίζονται στο ΜΙΔΑ.
-
Να επιβεβαιώσουν τη χρήση κάθε ακινήτου, δηλαδή αν είναι ιδιοκατοικούμενο, μισθωμένο ή δωρεάν παραχωρούμενο.
-
Να εντοπίσουν τυχόν αποκλίσεις στα τετραγωνικά μέτρα, στα ποσοστά συνιδιοκτησίας και στα εμπράγματα δικαιώματα.
-
Να προχωρήσουν στις απαραίτητες διορθώσεις, όπου διαπιστώνονται λάθη ή ελλείψεις.
Κεντρικός στόχος της παρέμβασης είναι να αποτυπωθεί με ακρίβεια η πραγματική περιουσιακή κατάσταση κάθε φορολογουμένου στο νέο μητρώο.
Τα προβλήματα που καθυστερούν το ΜΙΔΑ
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την ομαλή λειτουργία του ΜΙΔΑ είναι η αντιστοίχιση των ακινήτων που εμφανίζονται στα διαφορετικά ηλεκτρονικά μητρώα. Πρόκειται για μια διαδικασία που έχει συμβάλει στις διαδοχικές αναβολές της έναρξης λειτουργίας του συστήματος.
Στην ΑΑΔΕ, κάθε ακίνητο αναγνωρίζεται μέσω του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), ενώ στο Κτηματολόγιο χρησιμοποιείται ο Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ). Η αυτόματη αντιστοίχιση των δύο συστημάτων παρουσιάζει δυσκολίες, καθώς τα καταχωρισμένα δεδομένα δεν συμπίπτουν πάντοτε.
Μεταξύ των προβλημάτων που έχουν εντοπιστεί περιλαμβάνονται οι αποκλίσεις στα τετραγωνικά μέτρα, τα ελλιπή στοιχεία ιδιοκτησίας, τα λανθασμένα ποσοστά συνιδιοκτησίας, καθώς και εκκρεμότητες που σχετίζονται με κληρονομιές και μεταβιβάσεις.
Ιδιαίτερα περίπλοκη είναι η εικόνα στα αγροτεμάχια, όπου καταγράφονται ζητήματα που αφορούν αναδασμούς, αμφισβητούμενα ιδιοκτησιακά δικαιώματα και περιοχές στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση.
Οι τεχνικές και ιδιοκτησιακές αυτές εκκρεμότητες έχουν οδηγήσει σε προηγούμενες μεταθέσεις του χρονοδιαγράμματος, ενώ είχε εξεταστεί και το ενδεχόμενο μεταβατικής πιλοτικής εφαρμογής του ΜΙΔΑ.
