Στην Ολομέλεια της Βουλής εισάγεται την Τρίτη 10 Νοεμβρίου το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αναμόρφωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711.
Η επεξεργασία του ολοκληρώθηκε το βράδυ της Δευτέρας στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου. Σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, οι ρυθμίσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και στη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων διαφάνειας στην αγορά.
Στις βασικές προβλέψεις περιλαμβάνονται η πρόσθετη προστασία από διακοπές ρεύματος όταν αμφισβητείται ένας λογαριασμός, η υποχρέωση διάθεσης σταθερών τιμολογίων, η αντιστάθμιση των κινδύνων από τους προμηθευτές και η μείωση της χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης.
Τι αλλάζει στους λογαριασμούς και στις συμβάσεις ρεύματος
Με το άρθρο 6 προβλέπεται πρόσθετη προστασία από τη διακοπή ηλεκτροδότησης για καταναλωτές που έχουν υποβάλει ένσταση ή καταγγελία σχετικά με τον λογαριασμό τους, όσο βρίσκεται σε εξέλιξη η εξέταση της υπόθεσης ή η διαδικασία εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος διευκρίνισαν ότι η νέα ρύθμιση συμπληρώνει το υφιστάμενο πλαίσιο προστασίας, χωρίς να περιορίζει τις ειδικές προβλέψεις για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Το άρθρο 7 καθιστά υποχρεωτική για τους προμηθευτές τη διάθεση συμβάσεων ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή, αλλά και συμβάσεων δυναμικής τιμολόγησης. Με το άρθρο 8 εισάγεται υποχρέωση αντιστάθμισης κινδύνου από τις εταιρείες προμήθειας, ώστε να περιορίζεται η μεταφορά των επιπτώσεων από τις διακυμάνσεις της αγοράς στους καταναλωτές.
Παράλληλα, το άρθρο 9 διευρύνει το χρονικό διάστημα παραμονής στην υπηρεσία τελευταίου καταφυγίου από τρεις σε τουλάχιστον έξι μήνες.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή περιλαμβάνεται στο άρθρο 57, το οποίο προβλέπει μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης ΥΚΩ στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης για τους οικιακούς καταναλωτές.
Ταμείο Απανθρακοποίησης: Επιδοτήσεις 2,3 δισ. ευρώ για τα νησιά
Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος παρουσίασε και τον σχεδιασμό για το Ταμείο Απανθρακοποίησης των νησιών. Στόχος είναι να περιοριστεί η εξάρτησή τους από την ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο και να αναπτυχθούν σύγχρονες ενεργειακές υποδομές.
Όπως διευκρίνισε, οι πόροι του Ταμείου δεν θα διατεθούν ως δάνεια, αλλά ως επιδοτήσεις για συγκεκριμένες επενδύσεις. Στη διαχείρισή τους θα συμμετέχει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, παρέχοντας την τεχνογνωσία της.
Οι τέσσερις βασικές κατηγορίες έργων που έχουν συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι:
- Ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και συστημάτων αποθήκευσης στα νησιά.
- Κατασκευή ηλεκτρικών διασυνδέσεων, με στόχο και τον περιορισμό των χρεώσεων ΥΚΩ.
- Δημιουργία φραγμάτων πολλαπλού σκοπού για την αξιοποίηση των υδάτινων πόρων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
- Εγκατάσταση υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ο υφυπουργός επισήμανε ότι οι φορτιστές είναι αναγκαίοι και για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών που μετακινούνται στα νησιά με ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Οι διαθέσιμοι πόροι του Ταμείου ανέρχονται σε 2,3 δισ. ευρώ και μπορούν να καλύπτουν έως το 60% του κόστους των επιλέξιμων επενδύσεων. Η χρηματοδότηση θα προέλθει από τα έσοδα της δημοπράτησης έως και 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία έχουν κατανεμηθεί ειδικά στην Ελλάδα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.
Ηλεκτρικές διασυνδέσεις και μείωση του ενεργειακού κόστους
Στη συμβολή των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στον περιορισμό του ενεργειακού κόστους αναφέρθηκε ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου, συνδέοντας την πρόοδο των σχετικών έργων με τη μείωση κατά 50% της χρέωσης ΥΚΩ στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν επιλύει συνολικά το πρόβλημα του ενεργειακού κόστους, αποτελεί όμως ελάφρυνση για τα νοικοκυριά.
Όπως ανέφερε, έχει ολοκληρωθεί η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης, έχουν αναβαθμιστεί οι διασυνδέσεις στο Ιόνιο και συνεχίζονται τα έργα στις Κυκλάδες. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε την υπογραφή της σύμβασης για τη διασύνδεση Κορίνθου – Κω, η οποία θα συνδέσει τα Δωδεκάνησα με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα.
Ο κ. Παπασταύρου έθεσε ακόμη ως προτεραιότητα τον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, καθώς και την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων της Καρπάθου, της Κω και της Ρόδου με την ηπειρωτική χώρα. Όπως σημείωσε, στόχος είναι να περιοριστεί η ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ρυπογόνα καύσιμα, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι έως το 2030 θα έχουν ολοκληρωθεί οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις στη χώρα.
Οι θέσεις των κομμάτων
Νέα Δημοκρατία: Το κυβερνών κόμμα υποστηρίζει ότι το νομοσχέδιο δημιουργεί ένα πιο διαφανές και σταθερό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς, με περισσότερες επιλογές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο εισηγητής Μανώλης Κόνσολας στάθηκε στις συμβάσεις σταθερής τιμής, στην προστασία των καταναλωτών όταν αμφισβητούν λογαριασμούς και στη μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ. Αναφέρθηκε, επίσης, στη δυνατότητα σύναψης περισσότερων συμβάσεων προμήθειας ή συμφωνιών κοινής χρήσης ενέργειας, υπό προϋποθέσεις, μέσω διαφορετικών μετρητών στο ίδιο σημείο σύνδεσης.
ΠΑΣΟΚ: Το κόμμα αναγνωρίζει ότι η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας μπορεί να συμβάλει στην εξομάλυνση της αγοράς, επισημαίνει όμως ότι απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις. Ο εισηγητής Φραγκίσκος Παρασύρης παρουσίασε τροπολογία για τη μετάβαση από τα πράσινα στα μπλε τιμολόγια, επικαλούμενος στοιχεία της ΡΑΑΕΥ για τις υψηλότερες χρεώσεις στα πράσινα οικιακά τιμολόγια. Πρότεινε, ακόμη, να αναγράφεται στους λογαριασμούς η διαφορά ανάμεσα στο ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής με πράσινο τιμολόγιο και σε εκείνο που θα κατέβαλλε εάν είχε επιλέξει σταθερό μπλε τιμολόγιο.
ΚΚΕ: Η ειδική αγορήτρια Αφροδίτη Κτενά άσκησε κριτική στον σχεδιασμό της πράσινης ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνει τα νοικοκυριά και εντείνει την ενεργειακή φτώχεια. Εξέφρασε, επίσης, επιφυλάξεις για το Ταμείο Απανθρακοποίησης, εκτιμώντας ότι μπορεί να δημιουργήσει νέα πεδία επενδυτικής κερδοφορίας. Ζήτησε διευκρινίσεις για τα κριτήρια επιλογής και ιεράρχησης των έργων που θα χρηματοδοτηθούν.
Ελληνική Λύση: Ο ειδικός αγορητής Κωνσταντίνος Μπούμπας επικέντρωσε την κριτική του στις αυξήσεις των πράσινων τιμολογίων και στην έλλειψη επαρκών υποδομών αποθήκευσης ενέργειας. Υποστήριξε ότι οι αυξήσεις φτάνουν έως και το 76%, με τις τιμές να προσεγγίζουν τα 40 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ άσκησε κριτική και στην ταχύτητα απολιγνιτοποίησης.
ΣΥΡΙΖΑ: Ο ειδικός αγορητής Χρήστος Γιαννούλης υποστήριξε ότι οι ρυθμίσεις δεν εξασφαλίζουν επαρκή προστασία για τους καταναλωτές και το περιβάλλον. Έκανε λόγο για κερδοσκοπία μεγάλων επιχειρήσεων στην αγορά ενέργειας, κυρίως στους τομείς του φυσικού αερίου και των ΑΠΕ. Έθεσε, επίσης, το ζήτημα του εργασιακού μέλλοντος των εργαζομένων στον ΔΕΣΦΑ, ζητώντας διευκρινίσεις για το ενδεχόμενο μεταβίβασης του 34% της ΔΕΠΑ σε άλλο φορέα.
Νίκη: Ο ειδικός αγορητής Σπύρος Τσιρώνης αναφέρθηκε στην αύξηση των πράσινων τιμολογίων, υποστηρίζοντας ότι η μέση τιμή τους έχει ξεπεράσει τα 29,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, από περίπου 16 λεπτά τον Ιούνιο. Επικαλέστηκε, ακόμη, στοιχεία της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, σύμφωνα με τα οποία το 18,1% των πολιτών στην Ελλάδα αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του, έναντι 8,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανέφερε επίσης ότι το 31,9% καθυστερεί την πληρωμή λογαριασμών κοινής ωφέλειας, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ είναι 7%.
Πλεύση Ελευθερίας: Η ειδική αγορήτρια Τζώρτζια Κεφαλά αμφισβήτησε την επάρκεια των προβλέψεων για την προστασία όσων αμφισβητούν τους λογαριασμούς τους. Υποστήριξε ότι η προστασία για διάστημα 90 ημερών δεν αρκεί, εάν οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν εξετάσουν εγκαίρως την ένσταση ή την καταγγελία. Άσκησε, παράλληλα, κριτική στην υποστελέχωση της ΡΑΑΕΥ και στις καθυστερήσεις των αρμόδιων φορέων.
