Αισθητή επιτάχυνση στην απονομή της δικαιοσύνης σε πρώτο βαθμό καταγράφουν τα στοιχεία για την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη, σύμφωνα με το Δελτίο του Παρατηρητηρίου Μεταρρυθμίσεων του ΚΕΠΕ με τίτλο «Μεταρρυθμίσεις στο Δικαστικό Σύστημα».
Με βάση τα επικαιροποιημένα δεδομένα του υπουργείου Δικαιοσύνης, τα οποία επεξεργάζεται το Αυτοτελές Τμήμα Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat), ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης στα Πρωτοδικεία της χώρας περιορίστηκε από τις 774 στις 357 ημέρες, μετά την παρέλευση 18 μηνών από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης.
Η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφεται στο Πρωτοδικείο Αθηνών, όπου ο αντίστοιχος χρόνος μειώθηκε από 1.448 σε 478 ημέρες. Στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης η μείωση ανέρχεται σε 235 ημέρες και στο Πρωτοδικείο Πειραιώς σε 192 ημέρες.
Περισσότερες υποθέσεις ολοκληρώνονται από όσες εισάγονται
Παράλληλα με τη μείωση του χρόνου έκδοσης αποφάσεων, βελτιώθηκε και ο δείκτης εκκαθάρισης υποθέσεων, δηλαδή η αναλογία των υποθέσεων που ολοκληρώνονται σε σχέση με εκείνες που εισάγονται στα δικαστήρια.
Στο σύνολο των Πρωτοδικείων, το ποσοστό αυξήθηκε από 86,2% σε 105,1%. Στο Πρωτοδικείο Αθηνών διαμορφώθηκε από 86% σε 112,7%, στη Θεσσαλονίκη από 88,9% σε 113,3% και στον Πειραιά από 77,2% σε 101,1%.
Οι επιδόσεις αυτές δείχνουν ότι τα Πρωτοδικεία καταφέρνουν πλέον να ολοκληρώνουν περισσότερες υποθέσεις από όσες δέχονται, παρά τη σημαντική αύξηση των εισερχόμενων υποθέσεων μετά την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας. Η εξέλιξη δημιουργεί τις προϋποθέσεις για σταδιακή μείωση του όγκου των εκκρεμών υποθέσεων.
Οι παρεμβάσεις που περιλαμβάνει η μεταρρύθμιση
Όπως αναφέρει το ΚΕΠΕ, η αλλαγή του Δικαστικού Χάρτη αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου παρεμβάσεων για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των δικαστηρίων. Σε αυτό περιλαμβάνονται η αναδιοργάνωση της δικαιοδοσίας, η ανακατανομή του δικαστικού φόρτου, η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, η εξειδίκευση των δικαστικών λειτουργών, η αναβάθμιση των υποδομών και η ψηφιοποίηση των διαδικασιών.
Στόχος είναι επίσης να περιοριστεί ο αριθμός των υποθέσεων που φτάνουν στα δικαστήρια, όταν μπορούν να διεκπεραιωθούν ή να επιλυθούν εξωδικαστικά. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η μεταφορά αρμοδιοτήτων σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους, καθώς και η ενίσχυση των μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών.
Το Παρατηρητήριο εκτιμά ότι η εικόνα μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω, καθώς θα προχωρούν και θα ολοκληρώνονται οι υπόλοιπες παρεμβάσεις.
Οι οικονομικές επιπτώσεις και τα όρια των διαθέσιμων στοιχείων
Η αποτελεσματικότερη λειτουργία της Δικαιοσύνης μπορεί, σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, να έχει ευρύτερες οικονομικές συνέπειες, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου, τις επενδύσεις, την παραγωγικότητα και την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.
Το Παρατηρητήριο επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι διεθνείς δείκτες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των δικαστικών συστημάτων δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει τις πρόσφατες αλλαγές στην Ελλάδα. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της CEPEJ αφορούν το 2024, με αποτέλεσμα τα νεότερα δεδομένα του JustStat να προσφέρουν πιο επικαιροποιημένη εικόνα για τις πρώτες επιδράσεις της μεταρρύθμισης.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση του ΚΕΠΕ, η μέχρι τώρα πορεία δημιουργεί προοπτικές για περαιτέρω μείωση των καθυστερήσεων στην απονομή της δικαιοσύνης, καθώς το σύνολο των μεταρρυθμιστικών παρεμβάσεων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
