Τι οδηγεί έναν νέο στην αναζήτηση συνεχώς διαφορετικών γεύσεων; Πώς επηρεάζουν τα συναισθήματα τον τρόπο με τον οποίο τρώει και τι μπορεί να δείξει ακόμη και ο ρυθμός κατανάλωσης για τη σχέση του με το φαγητό;
Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει το Εργαστήριο Χημείας Τροφίμων του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μέσα από μια ερευνητική προσπάθεια που εξετάζει συνολικά τη διατροφική συμπεριφορά των νέων της Γενιάς Ζ.
Η μελέτη διερευνά τις γευστικές προτιμήσεις, την επίδραση της συναισθηματικής κατάστασης, αλλά και τον τρόπο και την ταχύτητα με την οποία καταναλώνεται το φαγητό. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο επιστημονικό προφίλ των νέων καταναλωτών και της σχέσης τους με την τροφή.
Η έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο της «Ηπειρωτικής Γαστρονομίας», πρωτοβουλίας της Περιφέρειας Ηπείρου, με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων να έχει την ευθύνη υλοποίησης και τη συμμετοχή της Ένωσης Γαστρονομίας Ηπείρου και τριών φορέων υποστήριξης.
Δύο διαφορετικά προφίλ νέων
Το πρώτο στάδιο της έρευνας ανέδειξε δύο βασικές κατηγορίες καταναλωτών.
Στην πρώτη ανήκουν οι «εξερευνητές» του φαγητού, οι οποίοι αναζητούν ποικιλία και έντονες γευστικές εμπειρίες. Στη δεύτερη βρίσκονται οι «ρυθμιστές», που εμφανίζουν μεγαλύτερη αυτορρύθμιση και δίνουν μεγαλύτερη σημασία στα σημάδια κορεσμού.
Η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση έδειξε ότι οι νέοι δεν έχουν ενιαία διατροφική συμπεριφορά, αλλά ακολουθούν διαφορετικά μοτίβα που επηρεάζουν τις επιλογές και τη σχέση τους με το φαγητό.
Όταν το συναίσθημα επηρεάζει την όρεξη
Στη συνέχεια, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στη σύνδεση ανάμεσα στα συναισθήματα και την κατανάλωση τροφής.
Η ανάλυση ανέδειξε τέσσερις διαφορετικές τάσεις: νέους που περιορίζουν την κατανάλωση όταν αισθάνονται άγχος, εκείνους που χάνουν την απόλαυση του φαγητού σε περιόδους έντονης συναισθηματικής πίεσης, όσους στρέφονται στο φαγητό αναζητώντας ανακούφιση και μια ακόμη ομάδα με αυξημένη συναισθηματική επίγνωση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι οι συναισθηματικές αντιδράσεις φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικότερο ρόλο από τη λογική σκέψη στην ικανότητα των νέων να διακρίνουν τη φυσική πείνα από την πείνα που συνδέεται με συναισθηματικούς παράγοντες.
Ο ρυθμός του φαγητού ως «κρυφός δείκτης»
Το τρίτο στάδιο της έρευνας στράφηκε σε μια παράμετρο που συχνά περνά απαρατήρητη: την ταχύτητα με την οποία τρώμε.
Και σε αυτή την περίπτωση καταγράφηκαν τέσσερις διαφορετικές συμπεριφορές. Υπάρχουν νέοι που καταναλώνουν το φαγητό αργά και επικεντρώνονται στην αισθητηριακή εμπειρία, άλλοι που έχουν μεγαλύτερη επίγνωση του ρυθμού τους, ενώ μια ακόμη ομάδα επηρεάζεται περισσότερο από εξωτερικούς παράγοντες, όπως η παρέα και ο θόρυβος.
Παράλληλα, καταγράφηκαν νέοι για τους οποίους η κατανάλωση συνδέεται έντονα με την αισθητηριακή απόλαυση του φαγητού.
Με αυτόν τον τρόπο, ο ρυθμός κατανάλωσης αναδεικνύεται σε έναν σημαντικό δείκτη, καθώς συνδέει συναισθηματικούς, αισθητηριακούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά.
Το νέο ερευνητικό εργαλείο
Για την επιστημονική αποτύπωση του συγκεκριμένου δείκτη αναπτύχθηκε το Food Consumption Rate Questionnaire (FCRQ), ένα νέο ερωτηματολόγιο που αξιολογεί παραμέτρους όπως η βραδύτητα στην κατανάλωση, η επίγνωση του τρόπου με τον οποίο τρώμε, η επίδραση εξωτερικών παραγόντων και η αισθητηριακή εμπλοκή.
Μέσα από το FCRQ, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ενισχύει τη διεθνή ερευνητική συζήτηση γύρω από τη διατροφική συμπεριφορά των νέων, ενώ παράλληλα ενισχύεται η εξωστρέφεια του Εργαστηρίου Χημείας Τροφίμων.
Η συνολική ερευνητική προσπάθεια επιχειρεί να συνθέσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τη σχέση της Γενιάς Ζ με το φαγητό, από τις γευστικές προτιμήσεις και τη συναισθηματική κατάσταση έως τον τρόπο και τον ρυθμό κατανάλωσης.
Τα ευρήματα μπορούν να αποτελέσουν βάση για μελλοντικές δράσεις που θα προωθούν τη βιώσιμη κατανάλωση, τα παραδοσιακά ηπειρωτικά προϊόντα και μια πιο ποιοτική διατροφική κουλτούρα στους νέους, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με τους ευρύτερους στόχους της «Ηπειρωτικής Γαστρονομίας».
