Μια αλλαγή που θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο επιχειρεί να προωθήσει το Τόγκο μέσω του ΟΗΕ. Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών καλείται να ψηφίσει πρόταση για τη σταδιακή εγκατάλειψη της παραδοσιακής προβολής Mercator και την προώθηση χαρτών που αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές διαστάσεις των χωρών και των ηπείρων.
Η ψηφοφορία αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, με το Τόγκο να υποστηρίζει ότι η πρωτοβουλία έχει τη στήριξη και των υπόλοιπων 54 κρατών-μελών της Αφρικανικής Ένωσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Robert Dussey, υποστήριξε ότι το ζήτημα δεν έχει πολιτικό χαρακτήρα αλλά βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα που αφορούν την ακρίβεια της χαρτογραφικής απεικόνισης.
Γιατί ο χάρτης Mercator παραμορφώνει τα μεγέθη
Η προβολή Mercator δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator, με βασικό σκοπό να διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα. Παρά το γεγονός ότι σχεδιάστηκε πριν από σχεδόν πέντε αιώνες, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως σε σχολικά βιβλία, ψηφιακές εφαρμογές, τεχνολογικά συστήματα και άλλες καθημερινές χρήσεις.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η συγκεκριμένη προβολή δεν αποδίδει με ακρίβεια το πραγματικό εμβαδόν των περιοχών. Όσο απομακρύνεται μια περιοχή από τον Ισημερινό, τόσο περισσότερο διογκώνεται η απεικόνισή της στον χάρτη.
Έτσι, η Αφρική εμφανίζεται οπτικά πολύ μικρότερη από το πραγματικό της μέγεθος, την ώρα που περιοχές όπως η Γροιλανδία και άλλα εδάφη σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη παρουσιάζονται δυσανάλογα μεγαλύτερα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σύγκριση της Αφρικής με τη Γροιλανδία. Στον χάρτη Mercator μπορεί να φαίνονται παρόμοιες σε μέγεθος, ενώ στην πραγματικότητα η Αφρική είναι περίπου 14 φορές μεγαλύτερη από τη Γροιλανδία.
Η συζήτηση για την εικόνα της Αφρικής
Η συγκεκριμένη στρέβλωση έχει οδηγήσει εδώ και χρόνια σε συζήτηση για το κατά πόσο η χαρτογραφική απεικόνιση επηρεάζει, έστω και έμμεσα, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γεωγραφική και παγκόσμια ισχύ.
Υποστηρικτές της αλλαγής θεωρούν ότι η οπτική μεγέθυνση των χωρών του Βόρειου Ημισφαιρίου και η αντίστοιχη συρρίκνωση περιοχών του παγκόσμιου Νότου μπορεί να ενισχύει στερεότυπα και αντιλήψεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ δεν είναι, κατά κανόνα, νομικά δεσμευτικά. Μια θετική απόφαση, ωστόσο, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολιτικό μήνυμα και να ενθαρρύνει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι χάρτες στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη δημόσια διοίκηση.
Η πρόταση για νέο χάρτη
Παράλληλα με την πρωτοβουλία του Τόγκο έχει αναπτυχθεί και διεθνής εκστρατεία για την προώθηση χαρτών που αποτυπώνουν τα εδάφη με βάση το πραγματικό τους εμβαδόν.
Η εκστρατεία «Διόρθωση του Χάρτη» προωθεί από το 2018 την «Ίση Γη», μια χαρτογραφική προσέγγιση που σχεδιάστηκε από διεθνή ομάδα χαρτογράφων και επιδιώκει να περιορίσει τις παραμορφώσεις που δημιουργούν οι παραδοσιακές προβολές.
Οι υποστηρικτές της αλλαγής εκτιμούν ότι ένας χάρτης ίσων περιοχών θα μπορούσε να συμβάλει στην αναθεώρηση της εικόνας που έχει διαμορφωθεί για την Αφρική και παράλληλα να ενισχύσει την προσπάθεια αποαποικιοποίησης των σχολικών προγραμμάτων σε διεθνές επίπεδο.
Όπως υποστηρίζουν, μια ακριβέστερη αποτύπωση των γεωγραφικών μεγεθών θα μπορούσε να προσφέρει διαφορετική βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση της παγκόσμιας γεωγραφίας, αποτυπώνοντας καλύτερα και το δημογραφικό, οικονομικό και γεωπολιτικό βάρος της Αφρικής.
