Ψάχνεις σπίτι, αναζητάς μια καλοκαιρινή νύχτα ανεμελιάς, προσαρμόζεσαι
Ακούς τις καλοκαιρινές κουβέντες για τα σπίτια, κάθε λογής και επιλογής, κουβέντες αγχωμένες και αγανάκτησης. Το σπίτι έχει γίνει ένα πρόβλημα, εκεί που ήταν ένα σχέδιο για το μέλλον, μια προσμονή, ένα καταφύγιο.
Στην οθόνη περνάνε δεκάδες διαφημίσεις για ενοικίαση κατοικιών για διακοπές, ως «ευκαιρία» και «τελευταία προσφορά». Μάλλον δεν πάει και τόσο καλά η μετατροπή των σπιτιών σε εμπορικές επιχειρήσεις και η υπερπροσφορά δεν μπορεί να συναντήσει την έτσι κι αλλιώς μειωμένη ζήτηση για διακοπές υψηλού κόστους.
Παρ’ όλα αυτά, η αγορά δεν θα αλλάξει εύκολα και οι τάσεις που διαμορφώνονται σήμερα θα συνεχίσουν για πολύ ακόμα όσο υπάρχουν περιθώρια εμπορικού κέρδους. Σημασία έχει πάντα να υπάρχει κέρδος.
Και το στεγαστικό πρόβλημα που έχει γίνει πια εμφανές και αλληλοπλέκεται με όλα τα μεγάλα προβλήματα της οικονομίας και της κοινωνίας, θα διογκώνεται όσο δεν υπάρχει κεντρική και οργανωμένη ρύθμιση που θα δημιουργεί κατοικίες προς όφελος όσων σήμερα δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το εμπορικό κόστος της ενοικίασης.
Η κατοικία σε όλες τις μορφές της είναι ένα πρόβλημα που ξεσπάει το καλοκαίρι λόγω της μετακίνησης, των αλλαγών και των αναγκών που δημιουργούνται. Ο δημόσιος υπάλληλος που δεν βρίσκει σπίτι στη μετάθεση, τα ακριβά σπίτια για διακοπές, οι φοιτητές που καταλαβαίνουν ότι δεν μπορούν να σπουδάσουν μακριά από το σπίτι τους, τα παλιά σπίτια στα χωριά που ανοίγουν για να στεγάσουν τη σχόλη και την προσδοκία για καλύτερες μέρες, στις διακοπές. Τέτοια συμβαίνουν τα καλοκαίρια, δεν σταματά η ζωή επειδή είναι Δεκαπενταύγουστος.
Έξυπνοι και προσαρμοστικοί οι Έλληνες, σαν τον «Οδυσσέα» τους που τον θαυμάζουν αυτές τις μέρες στη μεγάλη οθόνη να περιφέρει τη μοναξιά του και τον προβληματισμό του για την τροπή που πήρε ο κόσμος του, προσαρμόζονται και οι ίδιοι στο ελληνικό καλοκαίρι. Ανοίγουν την τελευταία 15ετία μετά τη μεγάλη κρίση, μαζικά τα παλιά σπίτια στα χωριά, φιλοξενούν κόσμο και φιλοξενούνται, υποστηρίζουν τα παιδιά τους που κάνουν κατά παρέες εξόδους στα νησιά, μαγειρεύουν για πολλούς στο σπίτι και επιλέγουν τη συνάντηση με φίλους και συγγενείς σε μαγαζιά με τσίπουρο και λίγους μεζέδες, εξορμούν σε πανηγύρια με λίγα έξοδα και περισσότερο χορό και χαμόγελα, παίρνουν το αυτοκίνητο για ημερήσιες εκδρομές σε κοντινές θάλασσες, μαζεύονται σε μεγάλα πολιτιστικά γεγονότα σε βουνά και ποτάμια. Η προσαρμοστικότητα των Ελλήνων στο καλοκαίρι είναι μία θαυμαστή, πολιτική, στην ουσία επιλογή, μία απάντηση στις πολιτικές που τους αποστέρησαν τις δουλειές και τους μισθούς τους, στον περιορισμό των προσδοκιών τους και στη ματαίωση των δικών τους ονείρων για ατομική επιτυχία άνευ όρων και προϋποθέσεων.
Ζούμε βέβαια σε έναν φοβερό κόσμο, και σε τρομερούς χρόνους, ίσως όμως και όχι από τους πιο τρομερούς αν σκεφτούμε ότι μέσα σε έναν αιώνα έχουν γίνει παγκόσμιοι πόλεμοι και γενοκτονίες, μαζικοί θάνατοι και ατομικές βόμβες, καταστροφές και μεγάλες αποτυχίες. Όμως είναι αλήθεια, και υπάρχει και επίγνωση και αυτής της αλήθειας, ότι ακόμα και οι καλύτερες προσαρμογές να γίνουν, αυτός ο κόσμος θα συνεχίσει να είναι γεμάτος ανισότητες και τείχη που βάζουν ανυπέρβλητα όρια στους πολλούς. Ανισότητες γνωστές και οικείες, αφού τις βλέπουμε μπροστά μας, σχεδόν τις αγγίζουμε, με τον πλούτο να επιδεικνύει περήφανα τον γεμάτο χλιδή και ανεμελιά, τρόπο ζωής του. Επιβάλλουν τις ζωές τους σαν «κανονικότητα» και φυσική επιλογή. Τους πλούσιους γάμους, τα πολυτελή σπίτια, τα σώματα πλασμένα με πολύωρη γυμναστική και φροντίδα. Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από τις εικόνες με τη ζωή όσων κέρδισαν από την κρίση και έχουν βγει κερδισμένοι από κάθε μεγάλη κρίση του 20ου αιώνα και δώθε, στον τόπο μας.
Όσο για τα τείχη, τα ξέρουμε όλοι μας, δεν χρειάζονται περιγραφή. Η απομόνωση, η μοναξιά, η θλίψη για όσα δεν βγαίνουν και δεν μπορούν να γίνουν δυνατά, το στένωμα της έκφρασης, η αδυναμία υπέρβασης, οι αρρώστιες και οι απώλειες, η έλλειψη πόρων και δυνατοτήτων που έρχεται και σε χτυπάει κάποια στιγμή κατακούτελα σαν αποκάλυψη για μία οικονομία πολύ χειροπιαστά άδικη. Υπάρχουν όλα αυτά, όπως υπάρχουν κι εκείνοι που κάποια στιγμή στη ζωή τους δεν μπορούν να τα αντιμετωπίσουν. Κι άλλος τα κρατάει μέσα του και συνομιλεί μαζί τους κι άλλος τα βάζει λίγο στην άκρη και συνεχίζει με την επίγνωση ότι θα χρειαστεί να πλεύσει ανάμεσα στη Σκύλα και τη Χάρυβδη, για να πάει παρακάτω. Κι επειδή, δεν έχουμε όλοι μας τη δυνατότητα για διακοπές ανασυγκρότησης σε ένα νησί με την Καλυψώ τρώγοντας λωτούς λήθης, στο ελληνικό καλοκαίρι μπορούμε να βρούμε τη δυνατότητα, μια αυγουστιάτικη βραδιά, να ξεκουραστούμε στο σπίτι μας ή να πιαστούμε χέρι με χέρι με τους πολλούς και τις πολλές σε ένα χορό κάτω από έναν πλάτανο. Μπορεί να συμβεί.
Του ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΥ, από την εφημ. “Ελευθερία” 15-8-2026
