Μια κοινή ευρωπαϊκή και κινεζική διαστημική αποστολή πρόκειται να εκτοξευθεί την Τρίτη προκειμένου να διερευνήσει τι συμβαίνει όταν ισχυροί άνεμοι και γιγάντιες εκρήξεις πλάσματος που εκτοξεύονται από τον Ήλιο, πέφτουν πάνω στη μαγνητική ασπίδα της Γης.
Οι ιδιαίτερα σφοδρές ηλιακές καταιγίδες μπορούν να βγάλουν εκτός λειτουργίας δορυφόρους, να απειλήσουν αστροναύτες και να δημιουργήσουν πολύχρωμα σέλαα στον ουρανό των βόρειων και νότιων γεωγραφικών πλατών. Προκειμένου οι επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα αυτό το ελάχιστα μελετημένο φαινόμενο του διαστημικού καιρού, το διαστημικό σκάφος SMILE, μεγέθους βαν, θα πραγματοποιήσει τις πρώτες παρατηρήσεις του μαγνητικού πεδίου της Γης μέσω ακτίνων Χ. Το διαστημικό σκάφος έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί με πύραυλο Vega-C στις 0352 GMT την Τρίτη από το ευρωπαϊκό διαστημοδρόμιο στο Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας, στη βορειοανατολική ακτή της Νότιας Αμερικής.
Η απογείωση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 9 Απριλίου, αλλά αναβλήθηκε λόγω τεχνικού προβλήματος. Το SMILE – ή Solar Wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer – είναι μια κοινή αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών. “Αυτό που θέλουμε να μελετήσουμε με το SMILE είναι η σχέση Γης και Ήλιου”, εξήγησε ο Φιλίπ Εσκουμπέ, επιστήμονας της ESA που εργάζεται στο πρόγραμμα.
Πώς οι ηλιακές καταιγίδες επηρεάζουν τη Γη
Ο ηλιακός άνεμος είναι ένα ρεύμα φορτισμένων σωματιδίων που προέρχεται από τον Ήλιο. Κατά περιόδους, το φαινόμενο αυτό ενισχύεται δραματικά, προκαλώντας ισχυρές καταιγίδες που συνοδεύονται από τεράστιες εκρήξεις πλάσματος, γνωστές ως στεμματικές εκτοξεύσεις μάζας. Οι ισχυρές αυτές εκρήξεις, που εκσφενδονίζονται με ταχύτητα περίπου δύο εκατομμυρίων χιλιομέτρων την ώρα, χρειάζονται μία ή δύο ημέρες για να φτάσουν στη Γη. Όταν φτάνουν, το μαγνητικό πεδίο της Γης λειτουργεί ως ασπίδα, εκτρέποντας τα περισσότερα από τα φορτισμένα σωματίδια. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια ιδιαίτερα έντονων εκδηλώσεων, ορισμένα σωματίδια μπορούν να διεισδύσουν στην ατμόσφαιρά μας, όπου έχουν τη δυνατότητα να καταστρέψουν τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ή τα δίκτυα επικοινωνίας. Δημιουργούν επίσης εκθαμβωτικά σέλαα, γνωστά ως βόρειο ή νότιο σέλας. Κατά τη διάρκεια της χειρότερης γεωμαγνητικής καταιγίδας που έχει καταγραφεί το 1859, λαμπρό σέλας παρατηρήθηκε μέχρι τον Παναμά.
Οι ηλιακοί άνεμοι μπορούν πλέον να αποτελέσουν κίνδυνο και για τους δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη, καθώς και για τους αστροναύτες που βρίσκονται σε διαστημικούς σταθμούς. Δεδομένων αυτών των απειλών, οι επιστήμονες θέλουν να μάθουν περισσότερα για τον διαστημικό καιρό, ώστε ο κόσμος να μπορεί να προβλέπει καλύτερα και να προετοιμάζεται για μεγάλες εκρήξεις στο μέλλον. Για να βοηθήσει σε αυτή την προσπάθεια, η αποστολή SMILE σχεδιάζει να ανιχνεύσει τις ακτίνες Χ που εκπέμπονται όταν φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο αλληλεπιδρούν με τα ουδέτερα σωματίδια της ανώτερης ατμόσφαιρας της Γης.
Το SMILE χαρτογραφεί το μαγνητικό πεδίο της Γης
Το διαστημικό σκάφος θα παρατηρήσει αυτό το φαινόμενο από διάφορες σημαντικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένης της μαγνητόπαυσης – όταν δηλαδή η μαγνητική ασπίδα εκτρέπει τα ηλιακά σωματίδια. Θα πετάξει επίσης πάνω από τους πόλους της Γης, όπου τα φωτόνια ακτίνων Χ είναι ορατά, σύμφωνα με την Δήμητρα Κουτρούμπα του γαλλικού ινστιτούτου CNRS που εργάζεται στην αποστολή. Την Τρίτη, το διαστημικό σκάφος θα πετάξει σε ύψος 700 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη πριν κατευθυνθεί σε μια εξαιρετικά ελλειπτική τροχιά. Το SMILE θα βρίσκεται σε ύψος 5.000 χιλιομέτρων όταν πετάξει πάνω από τον Νότιο Πόλο, όπου θα μεταδώσει δεδομένα σε έναν ερευνητικό σταθμό στην Ανταρκτική που ονομάζεται Bernardo O’Higgins.
Το διαστημικό σκάφος θα βρίσκεται σε ύψος 121.000 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη όταν θα περιστρέφεται πάνω από το Βόρειο Πόλο, ώστε να έχει μια πολύ ευρύτερη εικόνα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Μεταξύ άλλων, η αποστολή θα δώσει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να “παρακολουθήσουν το βόρειο σέλας αδιάλειπτα για 45 ώρες κάθε φορά, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά”, σύμφωνα με την ESA.. Το διαστημικό σκάφος διαθέτει τέσσερα επιστημονικά όργανα, μεταξύ των οποίων έναν βρετανικής κατασκευής απεικονιστή ακτίνων Χ, καθώς και έναν απεικονιστή υπεριώδους ακτινοβολίας, έναν αναλυτή ιόντων και ένα μαγνητόμετρο, όλα κατασκευασμένα από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών. Το SMILE αναμένεται να αρχίσει να συλλέγει δεδομένα μόλις μία ώρα μετά την τοποθέτησή του σε τροχιά.
Η αποστολή έχει σχεδιαστεί για τρία χρόνια, αλλά θα μπορούσε να παραταθεί αν όλα πάνε καλά.
Πηγή: European Perspective
