Σημαντική επιδείνωση των προοπτικών για τον παγκόσμιο κλάδο των αερομεταφορών το 2026 καταγράφει η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA), αποδίδοντας τις εξελίξεις κυρίως στην ένταση στη Μέση Ανατολή και τη συνακόλουθη αύξηση των τιμών των καυσίμων, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην Ετήσια Γενική Συνέλευση της στο Ρίο ντε Τζανέιρο.
Με βάση τις προβλέψεις της IATA, τα καθαρά κέρδη του κλάδου αναμένεται να μειωθούν στα 23 δισ. δολάρια το 2026, από 45 δισ. δολάρια το 2025, ενώ το καθαρό περιθώριο κέρδους εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από 4,2% σε περίπου 2%.
Έντονη άνοδος στο κόστος καυσίμων
Καθοριστικός παράγοντας για την επιδείνωση των προοπτικών είναι η σημαντική αύξηση του κόστους ενέργειας. Ο συνολικός λογαριασμός καυσίμων του κλάδου προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 40%, φτάνοντας τα 350 δισ. δολάρια το 2026, από 252 δισ. δολάρια το 2025. Η εκτίμηση βασίζεται σε μέση τιμή αργού πετρελαίου Brent στα 95 δολάρια ανά βαρέλι, έναντι 69 δολαρίων την προηγούμενη χρονιά, ενώ η τιμή της κηροζίνης εκτιμάται ότι θα καταγράψει άνοδο σχεδόν 70%.
Διαφοροποιημένες επιπτώσεις ανά περιοχή
Οι επιπτώσεις της κρίσης δεν είναι ομοιόμορφες. Οι αεροπορικές εταιρείες της Μέσης Ανατολής αναμένεται να υποστούν τις μεγαλύτερες απώλειες, με εκτιμώμενες ζημίες 4,3 δισ. δολαρίων το 2026, έναντι κερδών 7,2 δισ. δολαρίων το 2025. Οι υπόλοιπες περιοχές παραμένουν μεν σε θετικό έδαφος, αλλά με αισθητά μειωμένη κερδοφορία σε σχέση με προηγούμενες προβλέψεις.
Ανάπτυξη παρά το δυσμενές περιβάλλον
Παρά τις πιέσεις, ο κλάδος συνεχίζει να αναπτύσσεται. Τα συνολικά έσοδα εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 1.165 δισ. δολάρια, αυξημένα κατά 9,4% σε σχέση με το 2025, ενώ ο συντελεστής πληρότητας των αεροσκαφών αναμένεται να αγγίξει νέο ρεκόρ στο 84%.
Ο απερχόμενος γενικός διευθυντής της IATA, Ουίλι Ουόλς, σημείωσε ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η αύξηση του κόστους καυσίμων έχουν οδηγήσει σε σημαντική αναθεώρηση των προβλέψεων, με τα κέρδη να μειώνονται περίπου στο μισό σε σχέση με το 2025. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η τρέχουσα κατάσταση δεν συγκρίνεται με την κρίση που προκάλεσε η πανδημία.
Ευρωπαϊκές ανησυχίες και παρεμβάσεις
Το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο συζητήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εισάγει το 30%–40% των αεροπορικών καυσίμων που καταναλώνονται στην ήπειρο, με σημαντικό μέρος να προέρχεται παραδοσιακά από τη Μέση Ανατολή.
Ο Έλληνας επίτροπος Μεταφορών και Βιώσιμου Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, έχει ανακοινώσει τη δημιουργία «παρατηρητηρίου καυσίμων» για την παρακολούθηση της επάρκειας εφοδιασμού, με πρώτο πεδίο εφαρμογής τα αεροπορικά καύσιμα, καθώς και τη διερεύνηση εναλλακτικών πηγών προμήθειας, μεταξύ άλλων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, εξετάζεται η θέσπιση ελάχιστων αποθεμάτων ασφαλείας καυσίμων για τα κράτη-μέλη, ενώ έχουν δοθεί κατευθυντήριες οδηγίες ώστε οι αεροπορικές εταιρείες να μην χάνουν χρονοθυρίδες (slots) σε περιπτώσεις αναγκαστικών περικοπών πτήσεων.
Σύμφωνα με ανάλυση του βελγικού think tank Transport & Environment, η γεωπολιτική αστάθεια και η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αυξάνουν ήδη το κόστος καυσίμων κατά περίπου 29 ευρώ ανά επιβάτη στις ενδοευρωπαϊκές πτήσεις, σημαντικά περισσότερο από την επιβάρυνση που αποδίδεται στις ευρωπαϊκές κλιματικές πολιτικές, όπως το ΣΕΔΕ και ο κανονισμός ReFuelEU Aviation.
