Σε ισχύ τίθεται από σήμερα το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο καθορίζει ενιαίους κανόνες για τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ και μονάδων αποθήκευσης σε ολόκληρη τη χώρα.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερους περιορισμούς και διευρυμένες ζώνες αποκλεισμού, με έμφαση στην προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου, του τοπίου και των τοπικών κοινωνιών, ενώ θέτει ως ορίζοντα τους ενεργειακούς στόχους της χώρας έως το 2050.
Το ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίστηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη. Η τελική του μορφή διαμορφώθηκε μετά από δημόσια διαβούλευση και τη συμμετοχή θεσμικών και κοινωνικών φορέων, εκπροσώπων της επιστημονικής και επιχειρηματικής κοινότητας και πολιτών.
Το νέο πλαίσιο εκσυγχρονίζει το αντίστοιχο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο του 2008, θεσπίζοντας σαφέστερα κριτήρια και περιορισμούς για την εγκατάσταση σταθμών ΑΠΕ και μονάδων αποθήκευσης.
Φωτοβολταϊκά
Για τους νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς προβλέπεται αυστηρό καθεστώς αποκλεισμού σε σειρά ευαίσθητων περιοχών. Μεταξύ άλλων, δεν επιτρέπεται η εγκατάστασή τους:
- σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000,
- σε δάση και δασικές εκτάσεις,
- σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
- σε εθνικούς δρυμούς, μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση,
- σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
- σε περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς,
- σε προστατευόμενες αναβαθμίδες,
- σε Περιοχές Άνευ Δρόμων,
- σε ακτές κολύμβησης.
Παράλληλα, καθορίζεται ανώτατο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας, με στόχο την προστασία του τοπίου και της αγροτικής γης.
Στις νέες περιοχές αποκλεισμού περιλαμβάνονται επίσης ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα μνημεία, καθώς και περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά προβλέπονται επιπλέον περιορισμοί σε καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, περιοχές αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.
Αυστηρότεροι κανόνες για τα αιολικά πάρκα
Το νέο πλαίσιο καθορίζει επίσης συγκεκριμένες ζώνες αποκλεισμού για την εγκατάσταση αιολικών σταθμών.
Δεν επιτρέπεται, μεταξύ άλλων, η εγκατάστασή τους στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και στους πυρήνες εθνικών δρυμών, καθώς και σε συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης.
Περιορισμοί προβλέπονται ακόμη για νησιά έκτασης μικρότερης των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εκτός σχεδίου περιοχές όπου προβλέπονται χρήσεις τουρισμού και αναψυχής, ενεργές λατομικές, μεταλλευτικές και εξορυκτικές ζώνες, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου NATURA 2000 η εγκατάσταση αιολικών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό ξεπερνά τα 7,5 m/s.
Παράλληλα, απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων αιολικών σταθμών στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό.
Ειδικοί κανόνες προβλέπονται και για τα νησιά, όπου κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση θα απαιτείται ειδική μελέτη τοπίου. Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.
Το πλαίσιο δίνει, τέλος, τη δυνατότητα αξιοποίησης περιοχών με σημειακά υψηλό αιολικό δυναμικό, ακόμη και όταν ο μέσος όρος μιας Δημοτικής Ενότητας είναι χαμηλότερος από 4 m/s. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση του αιολικού δυναμικού και τήρηση συγκεκριμένων περιορισμών.
Βιοαέριο, βιομάζα και μικρά υδροηλεκτρικά
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ επικαιροποιεί παράλληλα τους κανόνες για τις υπόλοιπες τεχνολογίες ΑΠΕ, όπως το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, η βιομάζα, η γεωθερμία και τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα.
Σύμφωνα με το υπουργείο, στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα ενιαίο πλαίσιο που θα συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια και την ανάπτυξη των ΑΠΕ με την προστασία του περιβάλλοντος, του τοπίου, της πολιτιστικής κληρονομιάς και των τοπικών κοινωνιών.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε το νέο πλαίσιο εργαλείο για την ανάπτυξη των ΑΠΕ «με σχέδιο» και με σαφείς κανόνες, υποστηρίζοντας ότι η αξιοποίηση του ήλιου και του ανέμου μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή αυτονομία της χώρας και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος τόνισε ότι οι αυστηρότεροι κανόνες κρίνονται απαραίτητοι για την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της κοινωνικής συναίνεσης γύρω από την ενεργειακή μετάβαση.
