Νέο πλαίσιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα τελωνεία

Ολοκληρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα της ΕΕ, με τις νέες διατάξεις να προβλέπουν αυστηρότερο πλαίσιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία μιας νέας ευρωπαϊκής τελωνειακής αρχής.

Οι νέοι κανόνες θεσπίζουν τέλος διεκπεραίωσης για κάθε αντικείμενο που αγοράζεται από διαδικτυακά καταστήματα εκτός ΕΕ και αποστέλλεται απευθείας σε Ευρωπαίους καταναλωτές. Αυτό θα συμβάλει στην κάλυψη του συνεχώς αυξανόμενου κόστους διαχείρισης του όγκου των μεμονωμένων δεμάτων. Το τέλος διεκπεραίωσης θα καταβάλλεται από τον ίδιο φορέα που είναι υπεύθυνος για την καταβολή άλλων τελωνειακών επιβαρύνσεων για το εκάστοτε δέμα, ώστε να αποφεύγεται η μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές. Το ακριβές ποσό του τέλους διεκπεραίωσης θα καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα αναθεωρείται ανά διετία, ώστε να διατηρείται ανάλογο με το πραγματικό κόστος. Τα κράτη μέλη θα αρχίσουν να εισπράττουν το τέλος το αργότερο από την 1η Νοεμβρίου 2026.

Ευθύνη των πλατφορμών

Οι πωλητές και οι πλατφόρμες που διευκολύνουν τις εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών από τρίτες χώρες απευθείας σε πελάτες της ΕΕ θα αντιμετωπίζονται ως εισαγωγείς. Αυτό θα τους υποχρεώσει να παρέχουν στις τελωνειακές αρχές όλα τα απαιτούμενα δεδομένα, να καταβάλλουν ή να εγγυώνται τυχόν τέλη και να διασφαλίζουν ότι τα εμπορεύματα που αποστέλλονται στην Ευρώπη συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ. Για να διασφαλιστεί η λογοδοσία, οι εταιρείες αυτές πρέπει να είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ ή να εκπροσωπούνται από οντότητα με έδρα στην ΕΕ που έχει είτε καθεστώς εγκεκριμένου οικονομικού φορέα (ΕΟΦ) είτε καθεστώς «αξιόπιστου συναλλασσόμενου». Αυτό αναμένεται να αποτρέψει τη χρήση εικονικών εταιρειών για την παράκαμψη των νέων κανόνων.

Για να δοθούν κίνητρα για μαζικές αποστολές που είναι ευκολότερο να ελεγχθούν από τις τελωνειακές αρχές, οι πωλητές και οι πλατφόρμες τρίτων χωρών ενθαρρύνονται να διαχειρίζονται αποθήκες στην ΕΕ. Οι ενδοενωσιακές αποστολές πελατών τους θα επωφελούνται από χαμηλότερο τέλος διεκπεραίωσης, υπό την προϋπόθεση ότι τα εμπορεύματά τους εισάγονται σε συσκευασίες και σε ποσότητες αρκετά μεγάλες, ώστε να καταστούν αποτελεσματικότεροι οι τελωνειακοί έλεγχοι.

Οι εταιρείες που επανειλημμένα αγνοούν τους κανόνες της ΕΕ μπορεί να τιμωρηθούν με πρόστιμο τουλάχιστον 1% και έως 6% της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων που εισήγαγαν στην ΕΕ κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Επιπλέον, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να αναστέλλουν, να ανακαλούν ή να ακυρώνουν την ιδιότητά τους ως αξιόπιστων συναλλασσόμενων ή ΕΟΦ, καθώς και να τους επισημαίνουν ως φορείς υψηλού κινδύνου.

Απλούστευση των διαδικασιών και του ψηφιακού περιβάλλοντος

Οι εταιρείες εισαγωγών-εξαγωγών που ακολουθούν τους κανόνες και συμφωνούν να συνεργάζονται με διαφάνεια με τις τελωνειακές αρχές μπορούν να επωφεληθούν από ένα απλουστευμένο καθεστώς «εμπιστοσύνης και ελέγχου». Αυτό θα απαιτήσει αρχικά από αυτές να υποβληθούν σε έλεγχο και να χορηγήσουν στις τελωνειακές αρχές πρόσβαση στα ηλεκτρονικά τους συστήματα. Σε αντάλλαγμα, οι αποστολές τους θα ελέγχονται λιγότερο συχνά και θα έχουν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την καταβολή δασμών και τελών. Ο ισχύων χαρακτηρισμός ΕΟΦ θα παραμείνει επίσης σε ισχύ για να διατηρηθεί ο τελωνειακός χαρακτηρισμός αυτός προσβάσιμος σε μικρότερους οικονομικούς φορείς.

Κόμβος δεδομένων της ΕΕ

Η μεταρρύθμιση θα δημιουργήσει ένα νέο, πανευρωπαϊκό ψηφιακό τελωνειακό σύστημα, τον κόμβο δεδομένων της ΕΕ, τον οποίο θα διαχειρίζεται η νεοσυσταθείσα τελωνειακή αρχή της ΕΕ (EUCA). Ο κόμβος θα διατεθεί για προαιρετική χρήση έως το 2031 το αργότερο και η χρήση του θα καταστεί υποχρεωτική έως το 2034. Ο νέος μηχανισμός θα αντικαταστήσει τουλάχιστον 111 συστήματα λογισμικού που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος από τις τελωνειακές αρχές στην Ευρώπη. Προς όφελος των εταιρειών, θα διευκολύνει και θα επιταχύνει τη δήλωση των εμπορευμάτων και την επικοινωνία με τις τελωνειακές αρχές. Για τις τελωνειακές αρχές, θα βελτιώσει την ανάλυση κινδύνου χάρη στη διαθεσιμότητα ολοκληρωμένων δεδομένων, ενώ θα διευκολύνει και τη διασυνοριακή συνεργασία.

Νέα τελωνειακή αρχή της ΕΕ

Στη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας προβλέπεται επίσης η δημιουργία της EUCA στη Λιλ της Γαλλίας. Η αρχή αναμένεται να τεθεί άμεσα σε πλήρη λειτουργία, με κύριες αρμοδιότητές της τον συντονισμό της μελλοντικής τελωνειακής συνεργασίας, την διασφάλιση της διαχείρισης κινδύνων και την διαχείριση του κόμβου δεδομένων.

Επόμενα βήματα

Το Συμβούλιο έχει ήδη δώσει στη μεταρρύθμιση την τελική επίσημη συμφωνία του, επομένως το πράσινο φως του Κοινοβουλίου είναι το τελικό στάδιο της διαδικασίας. Η μεταρρύθμιση θα υπογραφεί επίσημα την Τετάρτη στις 16.00 (ώρα Κεντρικής Ευρώπης) και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ το συντομότερο δυνατόν. Θα τεθεί σε ισχύ μία ημέρα αργότερα και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αρχίσουν να εφαρμόζουν πλήρως τους νέους κανόνες μετά από 12 μήνες.

«Πράσινο φως» από το ΕΚ για νέα μέτρα ενίσχυσης της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης

Επίσης, το Κοινοβούλιο ενέκρινε αλλαγές για την επιτάχυνση των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας και τη βελτίωση της ανταπόκρισης της ΕΕ στις προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας.

Η δέσμη νομοθετικών προτάσεων, η οποία αποτελεί μέρος των μέτρων απλούστευσης «Omnibus V» της ΕΕ, συμφωνήθηκε ανεπίσημα μεταξύ των διαπραγματευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στις 10 Ιουνίου 2026. Αναμένεται να επιταχύνει την έγκριση αδειών για έργα που σχετίζονται με την άμυνα και την εξαγωγή αμυντικού εξοπλισμού μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Επιδιώκει επίσης να απλουστεύσει τις διαδικασίες προμηθειών στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας και τη συνεργασία για τις αμυντικές συμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να διασφαλίσει ότι οι κανονισμοί της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα αντικατοπτρίζουν επαρκώς τις αμυντικές απαιτήσεις και να απλουστεύσει την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας.

Οι προτάσεις έχουν σχεδιαστεί για να στηρίξουν επενδύσεις ύψους έως και 800 δισ. ευρώ στον τομέα της άμυνας κατά την επόμενη τετραετία στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας ReArm Europe Plan/Readiness 2030, δίνοντας τη δυνατότητα στα κράτη μέλη και στην αμυντική βιομηχανία να ανταποκριθούν καλύτερα στις αυξανόμενες προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας.

Επιτάχυνση της αδειοδότησης έργων αμυντικής ετοιμότητας

Για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για αμυντικά έργα, όπως η κατασκευή νέων εργοστασίων ή η επέκταση υφιστάμενων εγκαταστάσεων, οι νέοι κανόνες θα θεσπίσουν σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθεσίας μια προκαθορισμένη περίοδο 42 εργάσιμων ημερών από την επίσημη υποβολή της σχετικής αίτησης για την έκδοση της απόφασης. Οι εθνικές αρχές θα μπορούν να παρατείνουν την προθεσμία το πολύ δύο φορές και για μέχρι 60 ημέρες σε εξαιρετικές περιστάσεις, π.χ. για σύνθετα έργα ή όταν υπάρχουν κίνδυνοι για το περιβάλλον ή για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και απαιτείται πρόσθετος χρόνος για την επίλυσή τους. Στις περιπτώσεις αυτές, η συνολική διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης δεν θα υπερβαίνει τις 102 εργάσιμες.

Οι εν λόγω παρατάσεις θα κοινοποιούνται στον φορέα υλοποίησης του έργου, συνοδευόμενες από επεξήγηση και την αναμενόμενη ημερομηνία απόφασης, ενώ αν οι εθνικές αρχές δεν αποφασίσουν εντός της προθεσμίας, θα πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της «σιωπηρής έγκρισης». Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενημερώνουν τους φορείς υλοποίησης έργων εντός οκτώ εργάσιμων ημερών από τη λήξη της προθεσμίας και να προσδιορίζουν τις απαιτήσεις στις οποίες υπόκεινται οι άδειες.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να δημιουργήσουν υπηρεσίες για την επικοινωνία με τους φορείς υλοποίησης αμυντικών έργων, οι οποίες θα είναι επιφορτισμένες με την ψηφιακή παρακολούθηση των αιτήσεων, την ετήσια υποβολή εκθέσεων στην Επιτροπή σχετικά με τη δραστηριότητα αδειοδότησης και τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και την παρακολούθηση από την ΕΕ των σιωπηρών εγκρίσεων για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της συνεπούς εφαρμογής.

Ενδοενωσιακές μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας και απλουστευμένες δημόσιες συμβάσεις

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την άρση των κανονιστικών εμποδίων για τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση των δημόσιων συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και των ενδοενωσιακών μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας.

Οι κανόνες θεσπίζουν μια νέα γενική άδεια μεταφοράς για προϊόντα συνδεόμενα με τον τομέα της άμυνας, η οποία αναμένεται να διευκολύνει τις αμυντικές εταιρείες να δραστηριοποιούνται πέραν των συνόρων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις εν λόγω άδειες, παρέχοντας στον κλάδο ένα πιο προβλέψιμο πλαίσιο για τις ενδοενωσιακές μεταφορές.

Όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας, οι νομοθέτες συμφώνησαν να επικαιροποιήσουν και να αυξήσουν το κατώτατο όριο για την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, να παρατείνουν τη μέγιστη διάρκεια των συμφωνιών-πλαισίων από επτά σε δέκα έτη και να εισαγάγουν μεγαλύτερη ευελιξία για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διεξαγωγή περιστασιακών κοινών δημόσιων συμβάσεων.

Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν επίσης κοινή δήλωση με την οποία δεσμεύονται να εξετάσουν στο μέλλον κάθε πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην απλούστευση της μεταφοράς αμυντικών προϊόντων και στη διασφάλιση της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης στον τομέα της άμυνας (ΕΒΤΒΑ) μέσω του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας.

Διευκόλυνση των αμυντικών επενδύσεων και των συνθηκών για την αμυντική βιομηχανία

Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην απλούστευση της διαχείρισης και της υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (ΕΤΑ). Επικαιροποιούν και αποσαφηνίζουν τον κατάλογο των κριτηρίων ανάθεσης που πρέπει να πληρούν τα αμυντικά έργα για να λάβουν χρηματοδότηση από το ΕΤΑ, δίνοντας προτεραιότητα (όπως προτάθηκε από το ΕΚ) σε έργα που παρουσιάζουν τα υψηλότερα πρότυπα αριστείας, ποιότητας και αποτελεσματικότητας.

Η μεταρρύθμιση επικαιροποιεί τις διατάξεις που σχετίζονται με την αύξηση της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΕΤΑ, τόσο για τις επιλέξιμες δράσεις όσο και για τα ποσοστά χρηματοδότησης, ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή περαιτέρω χρηματοδοτικής στήριξης σε δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Κατόπιν αιτήματος των ευρωβουλευτών, η συμφωνία επεκτείνει την αυξημένη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΕΤΑ σε δράσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος εξοπλισμών (SEAP), το οποίο θεσπίστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP). Για την ενίσχυση της συνεργασίας με ουκρανικές οντότητες, οι ευρωβουλευτές και τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι οι δαπάνες που σχετίζονται με τις δοκιμές στην υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ Ουκρανία θα είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το ΕΤΑ.

Τέλος, σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να εφαρμόζουν ορισμένες εξαιρέσεις στους περιβαλλοντικούς και χημικούς κανόνες της ΕΕ για λόγους άμυνας, όταν συντρέχουν ουσιαστικοί λόγοι.

Αποτελέσματα των ψηφοφοριών

Το κείμενο σχετικά με την επιτάχυνση της αδειοδότησης για έργα αμυντικής ετοιμότητας εγκρίθηκε με 540 ψήφους υπέρ, 105 κατά και 22 αποχές. Το κείμενο σχετικά με τις ενδοενωσιακές μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας και τις απλουστευμένες δημόσιες συμβάσεις εγκρίθηκε με 549 ψήφους υπέρ, 92 κατά και 27 αποχές. Το κείμενο σχετικά με τη διευκόλυνση των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας και των συνθηκών για την αμυντική βιομηχανία εγκρίθηκε με 530 ψήφους υπέρ, 125 κατά και 12 αποχές. Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.