Η πρώτη τριμερής συνάντηση των ηγετών των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), σε έπαυλη στη Σεντζέν της νότιας Κίνας. Ωστόσο, οι περίπου 70 λεπτά συνομιλιών πίσω από κλειστές πόρτες δεν οδήγησαν στις σημαντικές συμφωνίες που είχαν καλλιεργηθεί ως προσδοκία.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν αποτελούσε ευκαιρία να αναδείξει τον ρόλο του στη διεθνή διπλωματία, μέσα από την ταυτόχρονη διαπραγμάτευση με δύο από τις ισχυρότερες δυνάμεις που ανταγωνίζονται τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το Associated Press, οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να επιδιώξουν μεταρρυθμίσεις στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, να ενισχύσουν την παραγωγή διυλισμένων ορυκτών καυσίμων και να περιορίσουν την εμβέλεια του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Δεν ανακοινώθηκε, ωστόσο, κάποια σημαντική συμφωνία για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών ή για τον τερματισμό των πολέμων στην Ουκρανία και το Ιράν, παρά το γεγονός ότι τα θέματα αυτά περιλαμβάνονταν στην ατζέντα.
Ο Τραμπ αποχώρησε από την έπαυλη και επιβιβάστηκε στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One χωρίς να κάνει δηλώσεις στους δημοσιογράφους. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χαρακτήρισε αργότερα την επίσκεψη «εξαιρετικά σημαντική», ενώ ανακοίνωσε ότι θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή στον Λευκό Οίκο.
Οι προσδοκίες για τον πυρηνικό αφοπλισμό
Πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επιχειρήσει να δώσει θετικό τόνο στην τριμερή επαφή, αποκαλώντας φίλους τόσο τον Πούτιν όσο και τον Σι.
«Πραγματικά γράφουμε ιστορία», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα βρίσκονται σε θέση να συζητήσουν τρόπους μείωσης του αριθμού των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως, αλλά και του κινδύνου χρήσης τους.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο, της συνθήκης New START, της τελευταίας συμφωνίας ελέγχου των πυρηνικών όπλων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.
Ο Τραμπ έχει εκφράσει την πρόθεσή του να επιδιώξει μια νέα, εκσυγχρονισμένη συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα. Το Πεκίνο, ωστόσο, έχει περιορισμένα κίνητρα να αποδεχθεί αντίστοιχους περιορισμούς, καθώς εκτιμάται ότι διαθέτει περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές, έναντι περισσότερων από 5.000 που αποδίδονται σε καθεμία από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της Ένωσης Ελέγχου Εξοπλισμών (Arms Control Association), Ντάριλ Κίμπαλ, εκτίμησε ότι η συνάντηση θα μπορούσε, στην καλύτερη περίπτωση, να αποτελέσει την αρχή μιας μακράς διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Όπως ανέφερε, οι διπλωματικές επαφές και οι κοινές φωτογραφίες των τριών ηγετών δεν αρκούν από μόνες τους, ενώ μια μεμονωμένη συνάντηση δύσκολα μπορεί να οδηγήσει σε θεαματικά αποτελέσματα.
Ουκρανία: Τηλεφωνική παρέμβαση Τραμπ στη σύσκεψη του Βερολίνου
Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης στην Κίνα, ο Ντόναλντ Τραμπ συμμετείχε τηλεφωνικά σε σύσκεψη στο Βερολίνο. Εκεί, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκαν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και περισσότερους από 40 Ευρωπαίους ηγέτες που στηρίζουν την Ουκρανία.
Σύμφωνα με τον Γουίτκοφ, ο Αμερικανός πρόεδρος ενημέρωσε τους συμμετέχοντες ότι είχε συζητήσει με τον Σι και τον Πούτιν την προοπτική ειρηνικής διευθέτησης του πολέμου.
Από τις συνομιλίες στην Κίνα, πάντως, δεν προέκυψε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία για την Ουκρανία. Η απουσία τόσο του Κιέβου όσο και των Ευρωπαίων συμμάχων του από την τριμερή επαφή επανέφερε τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο οι μεγάλες δυνάμεις να αποφασίζουν για ζητήματα που αφορούν μικρότερες χώρες χωρίς τη δική τους συμμετοχή.
Ιράν, Στενά του Ορμούζ και εμπόριο
Στις συζητήσεις περιλαμβάνονταν επίσης ο πόλεμος στο Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια και οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Πριν από την τριμερή συνάντηση, ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει ξεχωριστές συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ, στην τρίτη ουσιαστική επαφή τους μέσα στο 2026.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στο κοινό συμφέρον των δύο χωρών για τη διατήρηση της απρόσκοπτης μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς διακίνησης πετρελαίου παγκοσμίως, η οποία έχει επανειλημμένα κλείσει εξαιτίας επιθέσεων κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι θα επιδιώξει την αύξηση των κινεζικών αγορών αμερικανικών αγροτικών προϊόντων.
Από την πλευρά του, ο Σι δήλωσε ότι οι σχέσεις των δύο χωρών παρέμειναν γενικά σταθερές και βελτιώθηκαν κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ. Σύμφωνα με το κινεζικό πρακτορείο Xinhua, ο Κινέζος πρόεδρος έθεσε επίσης το ζήτημα της Ταϊβάν και υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου για οικονομικά και εμπορικά θέματα.
Η στάση των τριών ηγετών απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο
Μία από τις συγκεκριμένες συγκλίσεις που καταγράφηκαν αφορούσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ). Οι τρεις ηγέτες υποστήριξαν ότι ο θεσμός υπερβαίνει τα όρια της δικαιοδοσίας του και τάχθηκαν υπέρ της προστασίας κυβερνητικών αξιωματούχων από τις διώξεις του.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης του ΔΠΔ.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε αξιωματούχους του Δικαστηρίου, αλλά και στον ίδιο τον θεσμό, με αφορμή έρευνες που αφορούν τις Ηνωμένες Πολιτείες και συμμάχους τους, μεταξύ των οποίων και το Ισραήλ.
Η συνεργασία Σι – Πούτιν και οι διαφορές με τον Τραμπ
Η συνάντηση ανέδειξε και τις διαφορετικές σχέσεις που διατηρούν οι τρεις ηγέτες μεταξύ τους. Ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία, βασισμένη σε κοινά στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα.
Στο περιθώριο της συνόδου APEC, ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχθηκε τον Ρώσο ομόλογό του αποκαλώντας τον «παλιό μου φίλο», με τον Πούτιν να ανταποδίδει τον χαρακτηρισμό.
Η Κίνα έχει προσφέρει σημαντική οικονομική στήριξη στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων των δυτικών κυρώσεων.
Αντίθετα, οι σχέσεις Τραμπ και Σι εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από διαφωνίες, παρά τις προσωπικές επαφές και τις δημόσιες φιλοφρονήσεις των δύο πλευρών.
Ενδεικτικό των εντάσεων ήταν το περιστατικό με δημοσιογράφο του Bloomberg, τον οποίο Κινέζοι αξιωματούχοι εμπόδισαν να παρακολουθήσει την τριμερή συνάντηση, μετά από ερώτηση που είχε υποβάλει νωρίτερα κατά τη διάρκεια των συνομιλιών Τραμπ – Σι.
Μετά τη σύνοδο, ο Σι χαρακτήρισε τις συνομιλίες θετικές, εποικοδομητικές και παραγωγικές. Ο Πούτιν έκανε λόγο για ανοιχτή και ειλικρινή συζήτηση, χαρακτηρίζοντάς την χρήσιμη και ουσιαστική.
Παρά τις θετικές δημόσιες δηλώσεις, η συνάντηση ολοκληρώθηκε χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις στα βασικά ζητήματα διεθνούς ασφάλειας, αφήνοντας σε εκκρεμότητα τις προσδοκίες για συμφωνίες σχετικά με τα πυρηνικά όπλα, την Ουκρανία και το Ιράν.







