Στόχος κυβερνοεπίθεσης έγιναν τα συστήματα ψύξης σε δεκάδες σούπερ μάρκετ του Βελγίου, αλλά και σε καταστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, με αποτέλεσμα να καταστραφούν και να απορριφθούν τρόφιμα συνολικής αξίας περίπου 100.000 ευρώ.
Το περιστατικό έπληξε περίπου 40 καταστήματα της αλυσίδας Delhaize, τουλάχιστον 15 της Carrefour και πέντε της Spar, καθώς και τον όμιλο κρεοπωλείων De Laet en Van Haver. Σύμφωνα με δημοσιεύματα βελγικών μέσων ενημέρωσης, σε ορισμένες περιπτώσεις η θερμοκρασία στα ψυγεία έφτασε ακόμη και τους 70 βαθμούς Κελσίου.
Εκπρόσωπος της Delhaize επιβεβαίωσε στο Euronews ότι εντοπίστηκε πρόβλημα στην υποδομή πληροφορικής της εταιρείας, το οποίο επηρέασε τη λειτουργία των συστημάτων ψύξης σε αρκετές δεκάδες καταστήματα.
Αντίστοιχες δυσλειτουργίες αναφέρθηκαν και σε σημεία πώλησης της σουηδικής αλυσίδας ICA. Η νέα επίθεση σημειώνεται λίγες εβδομάδες μετά από ανάλογο περιστατικό στη Γαλλία, στις 12 Οκτωβρίου, όταν χάκερ έθεσαν στο στόχαστρο τα συστήματα ψύξης εκατοντάδων σούπερ μάρκετ.
Γιατί τα συστήματα ψύξης είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο
Οι εγκαταστάσεις ψύξης μεγάλων καταστημάτων λειτουργούν μέσω κεντρικών μονάδων ελέγχου, οι οποίες διαχειρίζονται τη θερμοκρασία, τις διαδικασίες απόψυξης και τους συναγερμούς σε ψυγεία και καταψύκτες.
Η απομακρυσμένη πρόσβαση σε αυτές τις μονάδες αποτελεί εδώ και χρόνια συνήθη πρακτική, όπως επισημαίνει έρευνα της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Forescout, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο. Με αυτόν τον τρόπο, οι τεχνικοί μπορούν να ελέγχουν τη λειτουργία του εξοπλισμού, να εντοπίζουν βλάβες και να αλλάζουν ρυθμίσεις χωρίς να χρειάζεται να επισκέπτονται κάθε κατάστημα.
Η Danfoss, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές τέτοιων συστημάτων στην Ευρώπη, αναφέρει ότι η δυνατότητα απομακρυσμένης διαχείρισης περιορίζει κατά 15% έως 30% τις περιττές μετακινήσεις τεχνικών, καθώς αρκετές παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν εξ αποστάσεως.
Παράλληλα, η διαδικτυακή παρακολούθηση επιτρέπει την αυτόματη καταγραφή των θερμοκρασιών, όπως προβλέπεται από τους κανόνες ασφάλειας τροφίμων. Έτσι, περιορίζεται η ανάγκη για χειροκίνητους ελέγχους, οι οποίοι μπορεί να απαιτούνται έως και τέσσερις φορές ημερησίως για κάθε ψυγείο.
Ωστόσο, η Forescout εντοπίζει σημαντικά κενά στον τρόπο διαχείρισης αυτών των υποδομών. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αρμοδιότητες είναι κατανεμημένες μεταξύ διαφορετικών πλευρών: ο συντηρητής αναλαμβάνει το λογισμικό, το κατάστημα έχει την ευθύνη του εξοπλισμού και το τμήμα πληροφορικής διαχειρίζεται τη σύνδεση στο διαδίκτυο. Όταν δεν υπάρχει σαφής κατανομή ευθυνών και συνολική εποπτεία, ορισμένες υπηρεσίες ενδέχεται να παραμένουν εκτεθειμένες χωρίς να το αντιλαμβάνεται κανείς.
Επιπλέον, πρόβλημα αποτελεί και η παλαιότητα μέρους του εξοπλισμού. Ένας από τους ελεγκτές της Danfoss που επηρεάστηκαν από τις επιθέσεις έχει πάψει να υποστηρίζεται από τον Μάιο του 2021. Ως εκ τούτου, δεν λαμβάνει πλέον ενημερώσεις ασφαλείας, με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο ευάλωτος σε εξωτερικές απειλές.
Πόσα συστήματα είναι εκτεθειμένα
Στο πλαίσιο της έρευνάς της, η Forescout αξιοποίησε το Shodan, μια μηχανή αναζήτησης που εντοπίζει συσκευές και υπηρεσίες συνδεδεμένες στο διαδίκτυο. Μέσω αυτής εντόπισε 12.976 εκτεθειμένες υπηρεσίες διαχείρισης ψύξης, οι οποίες αντιστοιχούν σε 6.017 διευθύνσεις IP σε 99 χώρες και περιοχές.
Οι περισσότερες από τις υπηρεσίες που εντοπίστηκαν συνδέονται με δύο βασικές κατηγορίες προϊόντων: τα συστήματα XWEB των Copeland και Dixell, με 7.075 καταγραφές, και το StoreView της Danfoss, με 4.697.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το 80% των συστημάτων Danfoss που εντοπίστηκαν λειτουργούσε με παλαιότερες εκδόσεις λογισμικού, χωρίς τις απαραίτητες ενημερώσεις για τη διόρθωση γνωστών κενών ασφαλείας. Διευκρινίζεται, πάντως, ότι οι συγκεκριμένοι αριθμοί αφορούν συστήματα με έκθεση στο διαδίκτυο και δεν σημαίνουν ότι όλα έχουν παραβιαστεί.
Η απειλή δεν αφορά αποκλειστικά τα σούπερ μάρκετ. Αντίστοιχες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται σε μονάδες επεξεργασίας τροφίμων, οινοποιεία, αποθηκευτικούς χώρους φρούτων, αλλά και σε ψυκτικές εγκαταστάσεις νοσοκομείων.
Από τη στιγμή που αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα σύστημα, οι εισβολείς μπορούν να αξιοποιήσουν τις κανονικές λειτουργίες του για να μεταβάλουν τις θερμοκρασίες, να ενεργοποιήσουν τους κύκλους απόψυξης ή να απενεργοποιήσουν τους συναγερμούς. Σύμφωνα με τη Forescout, τέτοιες παρεμβάσεις είναι δυνατόν να μην εντοπιστούν άμεσα, καθώς μπορεί να μοιάζουν με συνηθισμένες λειτουργίες συντήρησης.
Ποια μέτρα προτείνονται για την προστασία των συστημάτων
Η Forescout προτείνει, ως βασικό μέτρο αντιμετώπισης του κινδύνου, να μην είναι οι μονάδες διαχείρισης ψύξης άμεσα προσβάσιμες από το δημόσιο διαδίκτυο. Η απομακρυσμένη πρόσβαση των τεχνικών θα πρέπει να πραγματοποιείται μέσω ασφαλών εργαλείων σύνδεσης.
Στις συστάσεις της περιλαμβάνονται επίσης η αντικατάσταση εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον με ενημερώσεις ασφαλείας, η χρήση ατομικών λογαριασμών αντί κοινόχρηστων κωδικών και η ενεργοποίηση ταυτοποίησης δύο παραγόντων.
Τέλος, υπογραμμίζεται η ανάγκη τήρησης αρχείων καταγραφής, ώστε να είναι δυνατός ο εντοπισμός των χρηστών που πραγματοποιούν αλλαγές σε κρίσιμες ρυθμίσεις των συστημάτων.
