Τετάρτη 16.06.2021
More

    Όταν ο Βύρων συναντά τον Καραγκιόζη

    Από την Εθνική Λυρική Σκηνή

    Στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, η μουσική παράσταση θεάτρου σκιών του Άθω Δανέλλη «Ο Βύρων στην Ελλάδα» φέρνει τον Καραγκιόζη και τις ελληνικές περιπέτειες του Λόρδου Μπάιρον στην οθόνη σας μέσω της GNO TV της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

    Η συνάντηση του Λόρδου Μπάιρον με τον Καραγκιόζη μάλιστα έχει και γιαννιώτικο ενδιαφέρον, αφού υπάρχει ιστορική αναφορά για μία εμπειρία του Μπάιρον με το θέατρο σκιών στα Γιάννενα των αρχών του 19ου αιώνα.

    Στη νέα αυτή ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ που αποτελεί το πρώτο έργο θεάτρου σκιών με την ιστορική προσωπικότητα του Λόρδου Μπάιρον ως κεντρικό πρόσωπο, ο σημαντικός καραγκιοζοπαίχτης Άθως Δανέλλης επιστρατεύει τις χάρτινες φιγούρες του για να αφηγηθεί την ιστορία των δύο επισκέψεων του Μπάιρον στην Ελλάδα (αρχικά στο πλαίσιο της νεανικής του ευρωπαϊκής περιήγησης και  κατόπιν στην υπηρεσία της ελληνικής Εθνεγερσίας) διαμέσου της δραματικής συμπύκνωσης στον ονειρικό χωροχρόνο του παραδοσιακού μπερντέ.

    Οι φιγούρες και τα σκηνικά φιλοτεχνήθηκαν από τον Γιάννη Παπαδόπουλο (Γιουβάν) μετά από έρευνα σε ιστορικές πηγές της τότε  εποχής. Μάλιστα, αρκετές από τις φιγούρες (ανάμεσα τους εκείνες του Λόρδου Μπάιρον με παραδοσιακή στολή, της Κόρης των Αθηνών και του γιατρού Φραντσέσκο Μπρούνο) παρουσιάζονται για πρώτη φορά σε παράσταση θεάτρου σκιών.

    Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ, www.SNF.org) για τη δημιουργία του επετειακού προγράμματος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

    Το έργο Ο Βύρων στην Ελλάδα αποτελεί ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ στον Άθω Δανέλλη και εντάσσεται στον θεματικό κύκλο «Ωδές στον Βύρωνα», ο οποίος αποδίδει φόρο τιμής στον εμβληματικό ρομαντικό ποιητή και φιλέλληνα Λόρδο Μπάιρον. Τον κύκλο επιμελείται ο συνθέτης Αλέξανδρος Μούζας.

    Η παράσταση εξιστορεί τις περιπέτειες του Λόρδου Μπάιρον, από την άφιξή του έως τον πρόωρο θάνατό του στο Μεσολόγγι την άνοιξη του 1824 και αποτελεί μια απόπειρα καταγραφής της επεισοδιακής ζωής του στην Ελλάδα. Η δομή του έργου βασίζεται στους κανόνες του κλασικού ελληνικού θεάτρου σκιών, και η πλοκή ακολουθεί τις αντίστοιχες τεχνικές.

    Η διαπραγμάτευση των ελληνικών περιπετειών του Λόρδου Μπάιρον με τα εργαλεία της λαϊκής μουσικοθεατρικής φόρμας του θεάτρου σκιών δεν είναι διόλου αυθαίρετη, δεδομένου πως ο Μπάιρον καταγράφεται ανάμεσα στους θεατές μιας παράστασης της πρώιμης, τουρκικής εκδοχής του Καραγκιόζη σε καφενείο των Ιωαννίνων το 1809.

    Σχετικά με την καινοτομία του έργου, ο καραγκιοζοπαίχτης Άθως Δανέλλης σημειώνει: «Ο Λόρδος Βύρων εμφανίζεται ως  συμπρωταγωνιστής στο προπολεμικό έργο του θεάτρου σκιών Ο Λόρδος Βύρων και η ανθοπώλις των Αθηνών, αγνώστου δημιουργού. Οι χαρακτήρες, εκτός του Βύρωνα, είναι φανταστικοί και η υπόθεση δεν έχει σχέση με ιστορικά γεγονότα. Άλλωστε και ο Λόρδος της  παράστασης μόνο κατ’ όνομα συγγενεύει με τον πραγματικό. Φαίνεται πως το μυθιστόρημα του Κωστή Χαιρόπουλου Ο Λόρδος Βύρων και η Κόρη των Αθηνών δεν αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για κάποιο αντίστοιχο έργο θεάτρου σκιών, παρά το ότι η λαϊκή λογοτεχνία συχνά τροφοδοτούσε με θέματα το ρεπερτόριο του Καραγκιόζη.»Τη μουσική της παράστασης, που αποτελείται από διασκευές, πρωτότυπες συνθέσεις αλλά και αυτούσιες παραδοσιακές μουσικές φόρμες του ρεπερτορίου του ελληνικού θεάτρου σκιών, επιμελείται ο Δήμος Βουγιούκας. Χαρακτηριστικό στοιχείο είναι επίσης ο αυτοσχεδιασμός (όπως το ταξίμι, ο ποιμενικός σκάρος, ο αμανές…), απαραίτητος στη μουσική του θεάτρου σκιών. Κάθε ήρωας του έργου ξεπροβάλλει στον μπερντέ με το χαρακτηριστικό του μουσικό μοτίβο, καθώς, όπως επισημαίνει ο Δήμος Βουγιούκας, «το  ελληνικό θέατρο σκιών είναι μια γνήσια λαϊκή οπερέτα».

    Από τις 5 Ιουνίου

    Η παράσταση θα είναι διαθέσιμη δωρεάν στο nationalopera.gr/GNOTV με ελληνικούς υπότιτλους από τις 5 Ιουνίου έως και τις 31 Δεκεμβρίου.

    Σενάριο, παρουσίαση: Άθως Δανέλλης

    Μουσική σύνθεση, διασκευή, επιμέλεια: Δήμος Βουγιούκας

    Φιγούρες, σκηνικά: Γιάννης Παπαδόπουλος (Γιουβάν)

    Συνεργάτες σκηνής: Απόστολος Γραββάνης, Νικόλας Τζιβελέκης

    Μουσικοί: Δήμος Βουγιούκας (ακορντεόν), Κυριάκος Γκουβέντας (βιολί), Ιωάννα Ρήγα (σαντούρι), Δημήτρης Κουφογιώργος (κιθάρα, μαντολίνο)

    ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ

    ΔΗΜΟΦΙΛΗ