Απορίες και προβληματισμό δημιουργεί η κατανομή των 133 εκ ευρώ για την Ήπειρο από το ΕΠΑ της περιόδου 2026-2030
Ελάχιστα χρήματα για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, την έρευνα και την καινοτομία
Σε ύψος 133 εκ ευρώ ανέρχεται ο προϋπολογισμός του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης για την Ήπειρο για την επόμενη περίοδο μέχρι το 2030 ως συνέχεια του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως παρουσιάστηκε και επίσημα την Τρίτη από τον πρωθυπουργό και το οικονομικό επιτελείο.
Ο αρμόδιος υφυπουργός Νίκος Παπαθανάσης ήταν εκείνος που έδωσε τις περισσότερες λεπτομέρειες για το τι αφορά την κάθε περιφέρεια της χώρας με την Ήπειρο να δικαιούται από το σύνολο των 23 δις ένα ποσό που φαντάζει πολύ μικρό και αριθμητικά και σε ποσοστιαία βάση. Αντίθετα από ό,τι θα περίμενε, εύλογα μάλιστα κάποιος, με βάση και τις ανάγκες αλλά και τις διακηρύξεις της κυβέρνησης για την ανάγκη αλλαγής και του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, άρα και της Ηπείρου αλλά και τη στροφή σε παρεμβάσεις, έργα, δράσεις και πρωτοβουλίες όπως η καινοτομία και η έρευνα, η μερίδα του λέοντος των 133 εκ ένα ποσό της τάξης των 56 εκ προορίζεται για την ανάπτυξη δικτύων οδικών υποδομών και μεταφορών!
Ο στόχος περιλαμβάνει την ολοκλήρωση των κάθετων οδικών αξόνων και των συνδέσεων με την Ιόνια και την Εγνατία Οδό, παρεμβάσεις στο διεθνές λιμάνι της Ηγουμενίτσας και το αεροδρόμιο Ιωαννίνων, την οδική ασφάλεια του επικίνδυνου ορεινού δικτύου και έργα αστικής κινητικότητας. Επομένως και με τη βούλα της κυβέρνησης και του οικονομικού επιτελείου τουλάχιστον για την επόμενη τετραετία η προτεραιότητα για την Ήπειρο θα παραμείνουν οι παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας, όπως είναι οι κυκλικοί κόμβοι.
Άλλοι έξι άξονες
Υπάρχουν ακόμη άλλοι έξι άξονες προτεραιοτήτων για την Περιφέρεια της Ηπείρου που συμπυκνώνονται στα εξής:
- Κοινωνική Συνοχή – Ανάπτυξη με 30 εκ που εστιάζει στην καταπολέμηση της φτώχειας, στην ενίσχυση της απασχόλησης νέων και γυναικών, τις δομές υγείας/πρόνοιας στις απομονωμένες ορεινές και παραμεθόριες περιοχές και στον αθλητισμό.
- Καινοτομία – Εξωστρέφεια με 21,5 εκ με πόρους που θα διατεθούν στην αξιοποίηση της έρευνας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το ΙΤΕ και στην ενίσχυση των αγροδιατροφικών προϊόντων.
- Πολ. Προστασία και Κλιματική Κρίση με 12 εκ με πρόβλεψη για έργα και δράσεις αντιπλημμυρικής θωράκισης της Ηπείρου
- Πράσινη Ανάπτυξη και Μετασχηματισμός με 10 εκ που αναφέρεται στη λειτουργία της ΜΕΑ και την προστασία της βιοποικιλότητας
- Υποστήριξη προγραμμάτων με 3 εκ ευρώ για τεχνική βοήθεια και διοικητική υποστήριξη και τέλος
- Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Τεχνητή Νοημοσύνη με προϋπολογισμό μόλις 500.000 ευρώ.
Η στοχοθεσία του προγράμματος
Το νέο αναπτυξιακό πλαίσιο κινητοποιεί συνολικά εθνικούς πόρους ύψους 23 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030, συνδυάζοντας τον νέο προγραμματισμό του ΕΠΑ με τους συμπληρωματικούς πόρους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ) και τις υποχρεώσεις που μεταφέρονται από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο.
Το σχέδιο εξειδίκευσης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, το οποίο εισηγήθηκε η ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στην αρμόδια Επιτροπή Παρακολούθησης, αποτυπώνει πώς προβλέπεται να κατευθυνθούν οι εθνικοί πόροι, ποια έργα παίρνουν προτεραιότητα και ποιοι τομείς συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων επενδύσεων έως το τέλος της δεκαετίας.
Σε επίπεδο προγραμματισμού, ο βασικός προϋπολογισμός του ίδιου του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης ανέρχεται σε 13,55 δισ. ευρώ και μπορεί να αυξηθεί στα 17,1 δισ. ευρώ μέσω της δυνατότητας υπερδέσμευσης.
Το μεγαλύτερο βάρος του σχεδίου πέφτει σε επτά βασικούς αναπτυξιακούς στόχους, οι οποίοι καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το φάσμα των δημόσιων πολιτικών. Οι στόχοι αυτοί αφορούν την κοινωνική συνοχή, τις υποδομές και τις μεταφορές, την πολιτική προστασία, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη ανάπτυξη και την τεχνική υποστήριξη του ίδιου του προγράμματος.
Η μεγαλύτερη χρηματοδότηση κατευθύνεται στις υποδομές και τις μεταφορές, με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 3 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τον ισχυρότερο πυλώνα του προγράμματος, ο οποίος περιλαμβάνει νέους οδικούς άξονες, παρεμβάσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο, λιμενικές και αεροπορικές υποδομές, έργα οδικής ασφάλειας και δράσεις αστικής κινητικότητας.
Μόνο για τις οδικές υποδομές προβλέπονται περισσότερα από 1,3 δισ. ευρώ, ενώ σχεδόν 867 εκ ευρώ κατευθύνονται σε έργα πολυτροπικής και αστικής κινητικότητας και ακόμη 547 εκ ευρώ σε έργα οδικής ασφάλειας.
Δεύτερος μεγαλύτερος πυλώνας είναι η κοινωνική συνοχή, με συνολικές παρεμβάσεις άνω των 2,6 δισ. ευρώ. Εδώ περιλαμβάνονται επενδύσεις για την αναβάθμιση της υγείας, της εκπαίδευσης, του αθλητισμού, της κοινωνικής κατοικίας, της στέγασης, της προστασίας της δημόσιας υγείας και της ενίσχυσης της εδαφικής συνοχής, με ιδιαίτερη έμφαση στις νησιωτικές, ορεινές και αγροτικές περιοχές.
Σημαντικό βάρος δίνεται και στην πολιτική προστασία και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 1,44 δισ. ευρώ. Τα κονδύλια κατευθύνονται σε αντιπλημμυρικά έργα, καθαρισμούς ρεμάτων και ποταμών, έργα πρόληψης φυσικών καταστροφών, αποκατάσταση υποδομών που έχουν πληγεί από ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και στην ενίσχυση των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης και πολιτικής προστασίας.
Για τον αναπτυξιακό στόχο που αφορά την καινοτομία, την εξωστρέφεια και την επιχειρηματικότητα προβλέπονται συνολικά περίπου 1,76 δισ. ευρώ, τα οποία κατευθύνονται σε δράσεις έρευνας και καινοτομίας, στη στήριξη των επιχειρήσεων, στη βιομηχανία, στον πολιτισμό, στον τουρισμό και στον αγροδιατροφικό τομέα.
Παράλληλα, προβλέπονται περισσότερα από 243 εκ ευρώ για έρευνα και καινοτομία, σχεδόν 294 εκ ευρώ για σύγχρονες πολιτιστικές υποδομές, 121 εκ ευρώ για την προστασία και ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων και μνημείων και περίπου 90 εκ ευρώ για την προβολή του ελληνικού τουρισμού. Το πρόγραμμα επιδιώκει να συνδέσει περισσότερο την παραγωγή με την καινοτομία και να ενισχύσει κλάδους με υψηλή προστιθέμενη αξία.
Αυστηρότερη παρακολούθηση
Σε αντίθεση με προηγούμενες προγραμματικές περιόδους, το νέο ΕΠΑ δεν περιορίζεται μόνο στην κατανομή των πόρων. Εισάγει ένα ενιαίο σύστημα παρακολούθησης όλων των έργων, με κοινό πλαίσιο αξιολόγησης και 141 ειδικούς δείκτες, ώστε να είναι δυνατή η συγκρίσιμη αποτύπωση της προόδου κάθε προγράμματος.
Κάθε υπουργείο και κάθε περιφέρεια θα εξειδικεύσει το δικό της πρόγραμμα, επιλέγοντας τους δείκτες που αντιστοιχούν στις παρεμβάσεις που θα υλοποιήσει.
Η κυβέρνηση επιδιώκει έτσι να συνδέσει τις δημόσιες επενδύσεις όχι μόνο με την απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων αλλά και με συγκεκριμένα αποτελέσματα, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα των έργων και στη δυνατότητα συνεχούς αξιολόγησής τους.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» 23-7-2026
