Γυναίκες που προσφεύγουν στα νοσοκομεία με εμφανή τραύματα, αλλά δεν αποκαλύπτουν ότι έχουν πέσει θύματα κακοποίησης, άνθρωποι που αδυνατούν να μιλήσουν για όσα βιώνουν ή να πείσουν ότι λένε την αλήθεια, αλλά και παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα όπου η βία θεωρείται καθημερινότητα, αποτελούν διαφορετικές όψεις ενός προβλήματος με βαθιές κοινωνικές ρίζες.
Το ζήτημα της αναγνώρισης και της αντιμετώπισης της κακοποίησης, αλλά και οι τρόποι με τους οποίους οι βίαιες συμπεριφορές μεταφέρονται από τη μία γενιά στην επόμενη, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης Τύπου για την επιστημονική ημερίδα με τίτλο «Πριν γίνει κανονικότητα: Οι διαδρομές της βίας και η δύναμη της πρόληψης».
Τη διοργάνωση αναλαμβάνει το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Νομού Ιωαννίνων «Σχεδία», σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ και την Ψυχιατρική Κλινική Ενηλίκων του Νοσοκομείου «Γ. Χατζηκώστα».
Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου, στις 18:00, στην αίθουσα «Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος» της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών.
Οι γυναίκες που δεν μπορούν να μιλήσουν για την κακοποίηση
Στις δυσκολίες εντοπισμού περιστατικών κακοποίησης μέσα από την καθημερινή λειτουργία των νοσοκομείων αναφέρθηκε η διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής Ενηλίκων του «Γ. Χατζηκώστα», ψυχίατρος Λυγερή Ηλιοπούλου.
Όπως εξήγησε, γυναίκες φτάνουν συχνά στα επείγοντα με τραυματισμούς, χωρίς να αναφέρουν ότι έχουν υποστεί βία. Η αναγνώριση τέτοιων περιστατικών απαιτεί συνεργασία μεταξύ διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων, από τους γιατρούς της διαλογής μέχρι τους ορθοπεδικούς, τους χειρουργούς, τους γυναικολόγους, τους παθολόγους και τους ψυχιάτρους.
Ιδιαίτερη ευθύνη έχουν οι τελευταίοι, καθώς καλούνται να αξιολογήσουν συνολικά τις πληροφορίες, να στηρίξουν τις γυναίκες και, όπου απαιτείται, να συνδράμουν και στη δικαστική διερεύνηση μέσω πραγματογνωμοσυνών.
Η κ. Ηλιοπούλου στάθηκε ιδιαίτερα στις περιπτώσεις γυναικών με ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες. Πρόκειται για μια ομάδα που αντιμετωπίζει πρόσθετα εμπόδια, καθώς μπορεί να δυσκολεύεται να περιγράψει ή να καταγγείλει την κακοποίηση, ενώ παράλληλα υπάρχει ο κίνδυνος να αμφισβητηθεί η αξιοπιστία των όσων αναφέρει.
«Να δώσουμε λοιπόν φωνή σε αυτές τις γυναίκες, που βιώνουν εκτός από τη δυσκολία της διαταραχής τους, πολύ συχνά την κακοποίηση και τη δυσκολία να την αντιμετωπίσουν», υπογράμμισε.
Η βία που αναπαράγεται μέσα στην οικογένεια
Στις αντιλήψεις που συντηρούν τις κακοποιητικές συμπεριφορές και στον τρόπο με τον οποίο αυτές περνούν από γενιά σε γενιά επικεντρώθηκε ο επιστημονικά υπεύθυνος της «Σχεδίας» και καθηγητής Αγωγής Υγείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Βασίλης Κούτρας.
Με αφορμή ακόμη μία γυναικοκτονία, για την οποία ενημερώθηκε το πρωί της Πέμπτης, εξέφρασε τον προβληματισμό του για την επιμονή αντιλήψεων που αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως πρόσωπα υποταγμένα στην ανδρική κυριαρχία.
Όπως ανέφερε, εξακολουθούν να υπάρχουν άνδρες που αντιμετωπίζουν τις συντρόφους τους με κτητικότητα και θεωρούν ότι εκείνες οφείλουν να βρίσκονται στην υπηρεσία τους. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για το γεγονός ότι ανάλογες αντιλήψεις εξακολουθούν να βρίσκουν απήχηση και σε νεότερες ηλικίες.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η αντιμετώπιση της βίας δεν μπορεί να εξαντλείται σε θεσμικές παρεμβάσεις ή στην καταγραφή των περιστατικών. Απαιτούνται σταθερές δράσεις πρόληψης, με στόχο να αλλάξουν οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές που διαμορφώνονται ήδη από την παιδική ηλικία.
Όπως εξήγησε, τα παιδιά που μεγαλώνουν σε οικογένειες όπου υπάρχει βία ενδέχεται να μεταφέρουν αυτές τις εμπειρίες στις μελλοντικές τους σχέσεις. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η έκθεση σε ένα τέτοιο περιβάλλον δεν καθορίζει υποχρεωτικά την εξέλιξή τους ούτε σημαίνει ότι θα γίνουν αναγκαστικά θύτες ή θύματα.
Ως εκ τούτου, έθεσε ως προτεραιότητα την έναρξη της πρόληψης από τον παιδικό σταθμό και το νηπιαγωγείο, με συνέχεια σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και με αντίστοιχες παρεμβάσεις στο οικογενειακό περιβάλλον. Μάλιστα, σημείωσε ότι η προετοιμασία για τη δημιουργία οικογένειας θα πρέπει επίσης να αποτελεί μέρος αυτής της προσπάθειας.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η παρέμβαση να γίνεται πολύ πριν εκδηλωθούν κακοποιητικές συμπεριφορές. Διαφορετικά, η απλή καταγραφή των περιστατικών δεν θα αποτρέψει την επανάληψη του φαινομένου στις επόμενες γενιές.
Έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση και την υποστήριξη
Στους στόχους της ημερίδας και στην ανάγκη να αναγνωρίζονται μορφές κακοποίησης που συχνά παραμένουν κρυφές αναφέρθηκε η αντιδήμαρχος Ιωαννιτών, πρόεδρος του Δ.Σ. της «Σχεδίας» και αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευρολογίας Σοφία Μαρκούλα.
Όπως σημείωσε, οι εισηγήσεις θα εξετάσουν συμπεριφορές που υποβαθμίζονται ή αποσιωπώνται, αλλά και τους λόγους για τους οποίους η κακοποίηση μπορεί να παραμένει αθέατη και να γίνεται ανεκτή.
Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στη μεταβίβαση της βίας μεταξύ των γενεών, στα σημάδια που μπορούν να οδηγήσουν στην αναγνώριση ενός περιστατικού και στα εμπόδια που συναντούν οι γυναίκες όταν επιχειρούν να ζητήσουν βοήθεια. Στο επίκεντρο θα βρεθούν και οι πρόσθετες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσες έχουν ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες.
Η κ. Μαρκούλα ανέδειξε, παράλληλα, τη σημασία ενός υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος και της συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών και κοινωνικών υπηρεσιών. Ως παράδειγμα ανέφερε τη σύμπραξη του Κέντρου Πρόληψης με την Ψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου «Γ. Χατζηκώστα».
Από την πλευρά του, ο αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου και αντιπρόεδρος του Κέντρου Πρόληψης Βασίλης Γοργόλης χαρακτήρισε την ημερίδα σημαντική πρωτοβουλία εξωστρέφειας της «Σχεδίας», επισημαίνοντας ότι η βία εκδηλώνεται με πολλές διαφορετικές μορφές.
Τόνισε την ανάγκη ενημέρωσης και παρέμβασης πριν οι κακοποιητικές συμπεριφορές φτάσουν στο σημείο της καταγγελίας, ώστε να ενισχυθούν οι δυνατότητες πρόληψης και έγκαιρης αντιμετώπισης.
Οι τέσσερις εισηγήσεις της ημερίδας
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τέσσερις θεματικές παρουσιάσεις, που προσεγγίζουν το ζήτημα από την ψυχοκοινωνική, την κοινωνική και τη νομική πλευρά.
- Η Σοφία Μαρκούλα θα παρουσιάσει την εισήγηση «Δηλώνοντας την κακοποίηση χωρίς λόγια».
- Η κοινωνική λειτουργός, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ψυχική Υγεία και πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Δήμου Δωδώνης Χρυσούλα Δάλλα θα μιλήσει για τις γυναίκες με ψυχικές διαταραχές ή νοητικές δυσκολίες, με θέμα «Όταν η φωνή μιας γυναίκας δεν ακούγεται».
- Η δικηγόρος Κλεοπάτρα Μητρογιάννη θα αναπτύξει τις μορφές βίας, καθώς και τις δυνατότητες προστασίας και υποστήριξης που προβλέπονται από την ελληνική νομοθεσία.
- Ο Βασίλης Κούτρας θα κλείσει τον κύκλο των εισηγήσεων με το θέμα «Από γενιά σε γενιά: η βία, η σιωπή και η δυνατότητα αλλαγής».
Τον συντονισμό θα αναλάβει η Λυγερή Ηλιοπούλου, ενώ μετά τις παρουσιάσεις θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
Η πρόσκληση απευθύνεται σε επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας, εκπαιδευτικούς, γονείς, κοινωνικούς λειτουργούς, φοιτητές, αλλά και σε κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη.
Η συμμετοχή στην ημερίδα είναι ελεύθερη.







