Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια των διαδοχικών κυμάτων καύσωνα που έπληξαν την ήπειρο το φετινό καλοκαίρι.
Ο αριθμός προκύπτει από τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία για λίγο περισσότερο από τη μισή Ευρώπη και αναμένεται να αυξηθεί, καθώς αρκετές χώρες δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει την καταγραφή της θνησιμότητας για τον Αύγουστο.
Στις τρεις πολυπληθέστερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία, η υπερβάλλουσα θνησιμότητα έχει ήδη ξεπεράσει τους 25.000 θανάτους, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία.
Τα κύματα ακραίας ζέστης, τα οποία άρχισαν να πλήττουν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο, προκάλεσαν θερμοκρασίες-ρεκόρ σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς. Η Γαλλία κατέγραψε την υψηλότερη εθνική μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία της, ενώ σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Στη Γερμανία, 46 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C για τρεις συνεχόμενες ημέρες στα τέλη Ιουνίου. Στην Ισπανία, αντίστοιχα, σημειώθηκαν παρατεταμένες θερμοκρασίες άνω των 42°C.
Γερμανία: 14.000 θάνατοι αποδίδονται στη ζέστη
Τη μεγαλύτερη υπερβάλλουσα θνησιμότητα καταγράφει μέχρι στιγμής η Γερμανία. Το Ινστιτούτο Robert Koch εκτιμά ότι από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου περίπου 14.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω της ζέστης.
Ιδιαίτερα βαρύ ήταν το διάστημα από τις 22 έως τις 28 Ιουνίου, όταν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ινστιτούτου, καταγράφηκαν περίπου 9.600 επιπλέον θάνατοι.
Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο θανάτων που συνδέονται με τη ζέστη στη Γερμανία από την έναρξη των σχετικών καταγραφών. Το προηγούμενο αρνητικό ρεκόρ ήταν το 2018, όταν είχαν καταγραφεί περίπου 8.900 θάνατοι. Σε ένα συνηθισμένο καλοκαίρι, οι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη είναι συνήθως κάτω από 2.000.
Ισπανία: Σχεδόν 5.000 θάνατοι από τη ζέστη
Στην Ισπανία, τα στοιχεία του Ινστιτούτου Carlos III δείχνουν ότι 4.947 θάνατοι μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από τον Μάιο έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Το 2026 εξελίσσεται έτσι στο χειρότερο έτος που έχει καταγραφεί στη χώρα ως προς τους θανάτους που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες, ξεπερνώντας τους 4.520 θανάτους του 2022.
Γαλλία: 7.300 επιπλέον θάνατοι
Στη Γαλλία, όπου περισσότερες από 500 μετεωρολογικές μονάδες κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C και σε κάποια φάση το 98% της χώρας βρισκόταν υπό προειδοποίηση για καύσωνα, η εικόνα είναι επίσης ιδιαίτερα ανησυχητική.
Οι γαλλικές υγειονομικές αρχές ανακοίνωσαν ότι από τα τέλη Μαΐου έως τις 22 Ιουλίου καταγράφηκαν περίπου 7.300 επιπλέον θάνατοι από όλες τις αιτίες. Τα στοιχεία για τον Αύγουστο δεν είχαν ακόμη συμπεριληφθεί, ενώ η συγκεκριμένη καταγραφή βασίζεται σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου που αντιστοιχούν περίπου στο 80% της συνολικής θνησιμότητας.
Οι γαλλικές αρχές αναμένεται να προχωρήσουν αργότερα σε ακριβέστερη εκτίμηση των θανάτων που συνδέονται ειδικά με τη ζέστη.
Θάνατοι και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Σημαντική αύξηση της θνησιμότητας καταγράφεται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
Στην Αγγλία, οι υγειονομικές αρχές εκτιμούν ότι τα κύματα ζέστης του Μαΐου και του Ιουνίου συνδέθηκαν με 2.877 θανάτους.
Στο Βέλγιο, τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας κατά 39% από τις 18 έως τις 29 Ιουνίου, που αντιστοιχεί σε περίπου 1.222 επιπλέον θανάτους. Στην Ολλανδία, τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν από τις 22 Ιουνίου έως τις 5 Ιουλίου.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι περίπου 1.070 επιπλέον θάνατοι σημειώθηκαν στην Πολωνία κατά τον καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, ενώ στην Ελβετία καταγράφηκαν περίπου 220 επιπλέον θάνατοι την ίδια περίοδο.
Τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία κάνουν λόγο για περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε κάθε χώρα.
Γιατί η ζέστη αυξάνει τη θνησιμότητα
Η επίδραση των υψηλών θερμοκρασιών στη θνησιμότητα δεν είναι πάντα εύκολο να αποτυπωθεί, καθώς η ζέστη σπάνια αναγράφεται ως άμεση αιτία θανάτου.
Οι ακραίες θερμοκρασίες μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά ανθρώπους που πάσχουν ήδη από καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, αλλά και άλλες χρόνιες παθήσεις. Έτσι, ένας θάνατος μπορεί να καταγραφεί ως αποτέλεσμα εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου ή νεφρικής ανεπάρκειας, ενώ η υψηλή θερμοκρασία έχει λειτουργήσει ως επιβαρυντικός παράγοντας.
Για τον λόγο αυτό, χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία χρησιμοποιούν μοντέλα που συνδυάζουν στοιχεία θερμοκρασίας και θνησιμότητας, ώστε να υπολογίσουν τον αριθμό των θανάτων που συνδέονται με τη ζέστη.
Η τελική αποτίμηση μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, γεγονός που σημαίνει ότι ο φετινός απολογισμός είναι πιθανό να αυξηθεί.
ΠΟΥ: Πάνω από 30% η αύξηση της θνησιμότητας από τη ζέστη
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που προκαλεί ανησυχία στους επιστήμονες και τις υγειονομικές αρχές. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προειδοποιήσει ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή περιφέρεια έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% μέσα σε δύο δεκαετίες.
Η κλιματική αλλαγή, η συχνότερη εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών και η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τον κίνδυνο τα επόμενα χρόνια.
