Τα Γιάννενα που καλλιέργησαν τον αθλητισμό σε δύσκολες συνθήκες, το κράτος που «ξέχασε» την πόλη, οι τρόποι να εξασφαλιστούν χρηματοδοτικοί πόροι και ο δρόμος της διεκδίκησης
Πριν από 40 χρόνια περίπου- πώς περνάνε τα χρόνια- ένα πρόβλημα που είχαμε όταν κάναμε προπόνηση στο Κλειστό στη Λιμνοπούλα ήταν ότι έσταζε η στέγη όταν έβρεχε. Θυμάμαι τους κουβάδες διάσπαρτους σε διάφορα σημεία, σε μία πρώτη εμπειρία από το ότι οι αθλητικές εγκαταστάσεις είναι ένας αδιάκοπος αγώνας για να τις συντηρείς, να τις αναβαθμίζεις, ακόμα και να τις γκρεμίζεις και να φτιάχνεις άλλες, καλύτερες στη θέση τους αν χρειάζεται. Φτάνει να γνωρίζεις για ποιους λόγους, έχεις και θέλεις να έχεις γήπεδα και γυμναστήρια.
Ο αθλητισμός είναι εκσυγχρονισμός
Για εμάς που ήμασταν πολύ νέα παιδιά τότε, δεν είχε και μεγάλη σημασία η στέγη που έσταζε, ή ότι δεν είχε θέρμανση ή κλιματισμό το γυμναστήριο, ότι κάπνιζαν οι φίλαθλοι στις κερκίδες ή ότι δεν υπήρχαν συχνές συγκοινωνίες για να φτάσουμε στο γυμναστήριο που ήταν τότε στην άκρη της πόλης.
Ο αθλητισμός και τα γήπεδα και τα γυμναστήρια ήταν μία σύγχρονη μορφή κοινωνικοποίησης που διαμόρφωνε κοινοτικές ταυτότητες, ήταν υγεία και εμπέδωση αξιών, ήταν εκσυγχρονισμός. Κι έτσι το εκλάμβανε η πλειονότητα της κοινωνίας που ζητούσε ακόμα περισσότερα, ζητούσε λαϊκό αθλητισμό, αλλά και διακρίσεις- που κορυφώθηκαν σε πανελλαδικό για παράδειγμα με το ευρωμπάσκετ της Αθήνας το 1987 στο κρατικό Κλειστό του ΣΕΦ ας θυμίσουμε-, που έβλεπε ακόμα και την ανάδειξη των γυναικών ως ισότιμες μέσα από τον αθλητισμό ως μία πολιτική και κοινωνική πρόοδο, που έδινε φωνή στους νέους και τις νέες, ή μια άλλη ποιότητα ζωής για τους ηλικιωμένους, όπως και το δυνάμωμα της επαρχίας που έδειχνε ζωντανή, ενδιαφέρουσα και ανταγωνιστική της πρωτεύουσας. Ο αθλητισμός στη βάση του είναι μια κινητήριος δύναμη της κοινωνίας και τροφοδοτείται κι αυτός από την κοινωνική δυναμική.
Ας μην ξεχνάμε ότι στα ξερά γήπεδα ποδοσφαίρου του ’60 και του ’70, η ελληνική επαρχία με ομάδες θρύλους σήμερα από τη Δράμα και τις Σέρρες ως τη Λάρισα και την Πάτρα και βέβαια τα περίφημα Γιάννενα του «Άγιαξ», δήλωνε και το αίτημά της να ακουστεί, να στραφεί το βλέμμα του κράτους προς την πλευρά της.
Ο αθλητισμός ενώνει και δυναμώνει φωνές που έρχονται από πολύ βαθιά πολλές φορές μέσα στο κοινωνικό υπόστρωμα, με έντονο το άρωμα της κοινωνικής διεκδίκησης και των λαϊκών αναγκών. Για τα Γιάννενα η μεγάλη κερκίδα στο Εθνικό Στάδιο ήταν εκσυγχρονισμός για να μπορεί όλος ο κόσμος που ως τότε κρέμονταν σαν τσαμπιά στα κάγκελα, να βλέπει τον ΠΑΣ του να κερδίζει τους «μεγάλους» του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Λαϊκές προσδοκίες
Το αίτημα συνεπώς μίας πόλης για καλύτερες αθλητικές εγκαταστάσεις έρχεται μέσα από πολλές και διαφορετικές αφετηρίες, έχει διάφορες ταχύτητες, αλλά συμπυκνώνεται πάντα στην ανάγκη για να είναι καλύτερη η ζωή για τους πολλούς, στην ανάγκη για ευημερία. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ζούμε σε εποχές πολύπλοκες, με αντιφάσεις και την κυριαρχία προτύπων που δεν έχουν κατ΄ανάγκη σχέση και με τις κοινωνικές ανάγκες. Γιατί αναγνωρίζουμε πια ότι και ο αθλητισμός έγινε πεδίο της αγοράς και της επιδίωξης μόνο εμπορικού κέρδους, ότι έγινε πεδίο προπαγάνδισης αλλότριων συμφερόντων ή πολιτικό όπλο των λαϊκιστών και των εξουσιών.
Ισχύουν όλα αυτά και όχι μόνο στις μέρες μας, αλλά από πολλές δεκαετίες πίσω, δεν χρειάζεται να πέφτουμε από τα σύννεφα όταν τα ανακαλύπτουμε.
Το θέμα είναι να βρούμε τις ισορροπίες που απαιτούνται και εκείνον τον ορθό και πρακτικό δρόμο όπου οι κοινωνικές ανάγκες συναντούν και προσαρμόζονται με όσα κυριαρχούν στην οικονομία και τη νέα πραγματικότητα που έχουν να αντιμετωπίσουν τα κράτη. Η ισορροπία και η προσαρμογή στις μέρες μας είναι κρίσιμη παράμετρος για να προχωρήσεις σε έργα και αποτελεσματικές πολιτικές.
Το αίτημα για νέα γήπεδα
Αυτή τη φορά τα Γιάννενα βρίσκονται στην ευχάριστη θέση να έχουν μία ομάδα μπάσκετ στην πρώτη κατηγορία. Για να παίξει όμως, η ομάδα στην πόλη και να χαρούμε ένα από τα καλύτερα και πιο θεαματικά πρωταθλήματα στην Ευρώπη, χρειάζεται ένα γήπεδο με προδιαγραφές που σήμερα δεν υπάρχουν.
Μπορούν όμως να δημιουργηθούν, όπως καταλαβαίνουμε στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις, αν γίνουν γρήγορα μια σειρά από ενέργειες. Αλλά παράλληλα, υπάρχει το έδαφος για να τεθεί το αίτημα για ένα σύγχρονο Κλειστό Γυμναστήριο που θα είναι διαθέσιμο για αγώνες πρώτης κατηγορίας σε περισσότερα αθλήματα.
Ανάλογη ήταν η συζήτηση, θυμίζουμε, που είχε ξεκινήσει κι όταν ο ποδοσφαιρικός ΠΑΣ Γιάννενα βγήκε στην Ευρώπη, και φάνηκε η ανάγκη για ένα σύγχρονο ποδοσφαιρικό γήπεδο διεθνών προδιαγραφών, σε συνέχεια πάντως μιας συζήτησης που είχε κι άλλα χρόνια πίσω της.
Γιατί ο ΠΑΣ Γιάννινα έχει ένα πλεονέκτημα που δεν έχουν άλλες ομάδες, έχει κόσμο που τον παρακολουθεί με επιμονή και τον ακολουθεί σε όλα τα γήπεδα. Η επιμονή του φίλαθλου κόσμου της πόλης να αγαπά την ομάδα του, επί δεκαετίες, είναι μία ιδιότητα, μία αξία, μέρος της ταυτότητας των Ιωαννίνων και θα έπρεπε εδώ και πολλά χρόνια να έχει υποστηριχθεί από την Πολιτεία.
Γιατί χρειάζονται
Οπότε φτάνουμε στον πυρήνα του θέματος:
Πρέπει τα Γιάννενα να αποκτήσουν αθλητικές εγκαταστάσεις υψηλού επιπέδου; Η απάντηση είναι, ναι. Για όλους αυτούς τους λόγους που είπαμε.
– Γιατί καλλιεργούν τον αθλητισμό σε υψηλό επίπεδο σε βάθος χρόνου και παρά την έλλειψη των κατάλληλων συνθηκών. Θυμίζουμε ότι η πόλη έχει αναδείξει υψηλού επιπέδου ομάδες και αθλητές στα περισσότερα αθλήματα. Αν αποκτήσει και σύγχρονες εγκαταστάσεις θα πυροδοτήσει μία νέα ακόμα καλύτερη κατάσταση.
– Γιατί προάγει τον κοινωνικό αθλητισμό και την πρόσβαση όλων στον αθλητισμό όπως φαίνεται από τη μεγάλη συμμετοχή των παιδιών σε δεκάδες αθλήματα όπως και τη μεγάλη συμμετοχή σε αγώνες δρόμου κ.α. ή τη χρήση που κάνει ο πολύς κόσμος σε όλες τις εγκαταστάσεις σήμερα.
– Γιατί διατηρεί ένα διαρκές ενδιαφέρον και την αγάπη των φιλάθλων για τις ομάδες και τα αθλήματα. Αυτά είναι υπαρκτά δεδομένα και πάνω στο τραπέζι και δεν μπορεί κανείς να τα παραβλέπει.
Η οφειλή της Πολιτείας
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η Πολιτεία οφείλει να δημιουργήσει τις συνθήκες για να υποστηριχθεί ο αθλητισμός στα Ιωάννινα και την Ήπειρο, με όλες τις δυνατές εφαρμογές. Είναι δική της αρμοδιότητα. Είναι οφειλή του κράτους και πρέπει να υλοποιηθεί. Και να αναγνωριστεί ότι το κράτος από τη μεταπολίτευση και μετά «ξέχασε» τα Γιάννενα και δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του σε πολλά πεδία. Και αποτελούν υποχρέωση του τα σύγχρονα γήπεδα και γυμναστήρια. Εδώ δεν μπορεί να γίνουν άλλες ερμηνείες ή εκπτώσεις.
Η εξασφάλιση πόρων
Το βασικό θέμα που προκύπτει είναι προφανώς η χρηματοδότηση. Είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα που αφορά όχι μόνο το ελληνικό κράτος, αλλά και όλα τα ευρωπαϊκά, ειδικά σε περιόδους μακράς οικονομικής κρίσης σαν αυτή που διανύουμε τις δύο τελευταίες δεκαετίες, περίοδος όμως που οι υψηλές κοινωνικές προσδοκίες συνεχίζουν και πρέπει να συνεχίζουν να υπάρχουν.
Ας θυμίσουμε, ότι μικρά κράτη στην Ευρώπη, με ανάλογο πληθυσμό με την Ελλάδα, έχουν σταθερά υψηλό αθλητισμό επί δεκαετίες και πολύ σύγχρονες υποδομές. Πώς το κάνουν
άραγε; Υπάρχουν πάντως σημαντικές πηγές χρηματοδότησης που δεν αξιοποιήθηκαν, αλλά δείχνουν έναν δρόμο. Το Ταμείο Ανάκαμψης, δεν σχεδιάστηκε έτσι ώστε να καλύψει πλήρως βασικές αδυναμίες και ανισότητες στην περιφε- ρειακή ανάπτυξη, μέρος της οποίας είναι η ανάπτυξη του αθλητισμού ως κοινωνικού παράγοντα προόδου και ευημερίας. Είναι θέμα ιεράρχησης- που δεν έγινε.
Είναι φανερό ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης και σε αυτό η Ελλάδα πρέπει να έχει συγκεκριμένο πρόγραμμα. Ως τότε- κι αν γίνει ποτέ- οφείλει να εξαντλήσει τους εθνικούς πόρους σε συνδυασμό με άλλους ευρωπαϊκούς πόρους, προς έργα που αυξάνουν την κοινωνική συνοχή. Και τέτοια έργα είναι και τα αθλητικά, είναι ένας σύγχρονος στίβος, ένα νέο κολυμβητήριο ή μία πολυ-αίθουσα για αθλήματα σε μία πόλη που δεν τα διαθέτει. Η αξιοποίηση ειδικά ευρωπαϊκών πόρων, απαιτεί βούληση από το κράτος, ολοκληρωμένες μελέτες και εμπέδωση της κοινωνικής αξίας και του αποτυπώματος που έχουν τέτοια έργα.
Ας σημειώσουμε επιπλέον, και το θέμα της εξοικονόμησης πόρων στις υπάρχουσες υποδομές. Το ότι δεν υπάρχουν για παράδειγμα έργα ενεργειακής εξοικονόμησης σε όλα τα κρατικά γήπεδα, δείχνει πόσο πίσω είμαστε ακόμα.
Το δεύτερο πεδίο χρηματοδότησης διεθνώς, είναι η κινητοποίηση ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων σε συνδυασμό με δημόσιες επενδύσεις και στόχο τη αξιοποίηση μεγάλων υποδομών, νέων ή υπαρχόντων (μοντέλα παραχώρησης ή προγραμματικές συμβάσεις) με κοινωνικό πρόσημο που παράλληλα είναι βιώσιμες ως προς τη συντήρηση, την ανανέωση του εξοπλισμού κλπ. Συνήθως όμως, αφορούν μεγάλες πρωτεύουσες που υπάρχει κοινό, και αθλήματα με δημοφιλία που φέρνουν μεγάλους χορηγούς.
Το αμιγώς ιδιωτικό ενδιαφέρον, τέλος για αυτόνομες επενδύσεις σε ιδιωτικές εγκαταστάσεις
είναι δύσκολο να αναπτυχθεί σε ευρεία κλίμακα στη χώρα μας γιατί είναι μικρή η αγορά. Αλλά θα πρέπει ίσως να εξετάζεται η δυνατότητα για κίνητρα ώστε να προσελκύονται επενδύσεις. Όπως γίνεται φανερό, το κράτος είναι ο κινητήριος μοχλός για την ανάπτυξη μεγάλων αθλητικών έργων, σε χώρες σαν την Ελλάδα και περιοχές ειδικά της περιφέρειας. Και αυτή είναι και η ευθύνη του.
Υπάρχει δυναμικό
Η απουσία του κράτους από τα Γιάννενα και τον αθλητισμό με έναν μεγάλο σχεδιασμό που θα ανεβάζει το επίπεδο των εγκαταστάσεων και υποδομών, είναι εκκωφαντική.
Υπάρχουν όμως, τοπικά οι ανθρώπινοι πόροι, και πρέπει να σημειωθεί αυτό. Υπάρχει ένα δυναμικό στην πόλη ανθρώπων που ασχολήθηκαν με τον αθλητισμό και με τις εγκαταστάσεις και τις προχώρησαν αξιοποιώντας όσα εργαλεία μπορούσαν να αναζητήσουν και έφεραν πολύ καλά αποτελέσματα, κάτι που αποδεικνύεται από τη λειτουργικότητα των παλαιών εγκαταστάσεων ως και σήμερα. Αυτοί οι άνθρωποι, ανιδιοτελείς παράγοντες του τοπικού αθλητισμού και οι εμπειρίες τους, θα έπρεπε να αξιοποιούνται σε όλα τα επίπεδα και αποτελούν μία βάση για το μέλλον.
Η διεκδίκηση
Καταλήγοντας: τα Γιάννενα ορθώς διεκδικούν νέα γήπεδα, γυμναστήρια και εγκαταστάσεις για τον αθλητισμό. Υπάρχει το υπόστρωμα και οι δυνατότητες για ανάπτυξη και των ομάδων και των αθλητών, αλλά και του κοινωνικού και λαϊκού αθλητισμού.
Το κράτος οφείλει να παίξει τον ρόλο του και να σχεδιάσει άμεσα την υλοποίηση έργων για τις νέες εγκαταστάσεις που θα καλύπτουν τις διεθνείς προδιαγραφές και εμπειρίες. Και η τοπική κοινωνία με τους εκπροσώπους της στις τοπικές Αρχές, μπορεί και οφείλει να κινητοποιηθεί και να διεκδικήσει με ενότητα, αγωνιστικότητα και σοβαρό σχεδιασμό. Οι παλιοί καιροί περάσαν, έρχονται νέοι καιροί.
ΦΙΛΗΜΩΝ ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΣ
από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» 6-5-2026
