Ένας χάρτης εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης της σκοτεινής ύλης προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο επηρέασε τη διαμόρφωση άστρων, γαλαξιών και πλανητών τα τελευταία δέκα δισεκατομμύρια χρόνια.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Durham, του εργαστηρίου Jet Propulsion Laboratory της NASA και της Ομοσπονδιακής Πολυτεχνικής Σχολής της Λοζάνης. Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, αναλύοντας τα σχήματα περίπου 250.000 γαλαξιών, με στόχο τη δημιουργία του λεπτομερέστερου χάρτη κατανομής μάζας που έχει παραχθεί έως σήμερα για συγκεκριμένη περιοχή του Σύμπαντος.
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε τμήμα του ουρανού έκτασης δύο τετραγωνικών μοιρών στον αστερισμό Sextans, γνωστό ως περιοχή COSMOS, η οποία έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένων παρατηρήσεων και από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. Η ανίχνευση της σκοτεινής ύλης βασίστηκε στο φαινόμενο του βαρυτικού φακού, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο η μάζα καμπυλώνει τον χωροχρόνο και παραμορφώνει το φως που προέρχεται από μακρινούς γαλαξίες.
Ο χάρτης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy, διαθέτει ανάλυση περίπου διπλάσια σε σχέση με αντίστοιχες προηγούμενες μελέτες που βασίζονταν στο Hubble και άλλα τηλεσκόπια. Παράλληλα, εκτείνεται σε παλαιότερες κοσμικές εποχές και περιλαμβάνει έως και δέκα φορές περισσότερους γαλαξίες σε σύγκριση με χάρτες που έχουν προκύψει από επίγεια παρατηρητήρια.
Η σκοτεινή ύλη εκτιμάται ότι αποτελεί περίπου το 85% της συνολικής ύλης του Σύμπαντος. Αν και δεν μπορεί να ανιχνευθεί άμεσα, καθώς δεν εκπέμπει ούτε απορροφά φως, η βαρυτική της επίδραση στο περιβάλλον είναι καθοριστική. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η έντονη συσχέτιση μεταξύ της κατανομής σκοτεινής και κανονικής ύλης δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία, αλλά αποδίδεται στη βαρυτική έλξη που ασκεί η σκοτεινή ύλη διαχρονικά.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Ρίτσαρντ Μάσεϊ από το Ινστιτούτο Υπολογιστικής Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Durham, η σκοτεινή ύλη που περιβάλλει τον Γαλαξία μας διαθέτει επαρκή βαρυτική ισχύ ώστε να διατηρεί τη συνοχή του. Χωρίς αυτήν, ο Γαλαξίας δεν θα μπορούσε να παραμείνει ενιαίος.
Αντίστοιχα, ο δρ. Γκάβιν Λερόι επισημαίνει ότι ο νέος χάρτης αναδεικνύει τον αθέατο αλλά καθοριστικό ρόλο της σκοτεινής ύλης, η οποία λειτουργεί ως βασικός «δομικός παράγοντας» για την οργάνωση του Σύμπαντος όπως το παρατηρούμε σήμερα.
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να επεκτείνει τη μελέτη, με στόχο τη χαρτογράφηση της σκοτεινής ύλης σε ακόμη μεγαλύτερες περιοχές του Σύμπαντος.
