Ο υψηλός πληθωρισμός εξακολουθεί να επιβαρύνει την ελληνική οικονομία, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη και διατηρώντας πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Παρότι ο ετήσιος δείκτης τιμών καταναλωτή υποχώρησε στο 4,4% τον Ιούνιο, από 5,2% τον Μάιο και 5,4% τον Απρίλιο, εξακολουθεί να κινείται αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ο οποίος διαμορφώνεται στο 2,8%.
Η διατήρηση των πληθωριστικών πιέσεων, κυρίως στα τρόφιμα, περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, καθώς ολοένα μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται στην κάλυψη βασικών αναγκών. Ως αποτέλεσμα, περιορίζονται οι δαπάνες για αγαθά και υπηρεσίες που στηρίζουν την ιδιωτική κατανάλωση, όπως το λιανεμπόριο, η ένδυση, οι ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές και η ψυχαγωγία.
Οι οικονομικές αναλύσεις εκτιμούν ότι κάθε απρόβλεπτη αύξηση του πληθωρισμού κατά μία ποσοστιαία μονάδα μπορεί να μειώσει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης μιας οικονομίας κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Με τον μέσο πληθωρισμό του πρώτου εξαμήνου του 2026 να διαμορφώνεται στο 4,02%, σημαντικά υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις, η επίτευξη ακόμη και του αναθεωρημένου στόχου ανάπτυξης 2% για το σύνολο του έτους θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητική, έναντι της αρχικής εκτίμησης για 2,2%.
Την ίδια στιγμή, η αβεβαιότητα που εξακολουθεί να επικρατεί στη Μέση Ανατολή εντείνει τους κινδύνους για την οικονομία. Οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να επηρεάσουν την παγκόσμια αγορά ενέργειας, διατηρώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές και προκαλώντας νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές. Υπό αυτές τις συνθήκες, το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει επιβράδυνση της ελληνικής οικονομίας, με τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ να εκτιμάται πλέον κοντά στο 1,8%, ενώ δεν αποκλείεται να υποχωρήσει ακόμη και στο 1,7%.
Περιορισμένα τα οφέλη από τις μισθολογικές αυξήσεις
Οι πληθωριστικές πιέσεις επηρεάζουν άμεσα και τα πραγματικά εισοδήματα των εργαζομένων, καθώς οι αυξήσεις στις αποδοχές δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν την άνοδο του κόστους ζωής.
Στην εαρινή έκθεσή του, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο επισημαίνει ότι οι ονομαστικές αυξήσεις των τελευταίων δύο ετών εξανεμίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά εξαιτίας του πληθωρισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η πραγματική αγοραστική δύναμη των μισθωτών αυξήθηκε μόλις κατά 0,1% το 2025, ενώ αντίστοιχη οριακή μεταβολή αναμένεται και για το 2026.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον δομικό πληθωρισμό, ο οποίος εξαιρεί τις μεταβολές στις τιμές της ενέργειας και των νωπών προϊόντων. Το 2025 διαμορφώθηκε στο 3,6%, λειτουργώντας ως σταθερός παράγοντας απορρόφησης των μισθολογικών αυξήσεων και περιορίζοντας ουσιαστικά τη βελτίωση του πραγματικού εισοδήματος.
Πίεση στην κατανάλωση και στις επιχειρήσεις
Η αύξηση των τιμών επηρεάζει και την πραγματική εικόνα της αγοράς. Παρότι ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων τροφίμων μπορεί να εμφανίζεται αυξημένος σε αξία, εξαιτίας των υψηλότερων τιμών, ο όγκος των πωλήσεων υποχωρεί, καθώς οι καταναλωτές αγοράζουν μικρότερες ποσότητες προϊόντων.
Η συνεχής άνοδος του κόστους βασικών αγαθών αναγκάζει τα νοικοκυριά να διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό του οικογενειακού προϋπολογισμού για αγορές πρώτης ανάγκης, περιορίζοντας τις δαπάνες σε άλλους κλάδους της οικονομίας.
Υψηλές ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες
Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δείχνουν ότι, παρά τη μείωση του γενικού πληθωρισμού τον Ιούνιο, οι αυξήσεις σε βασικές κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών παραμένουν έντονες.
Στα τρόφιμα, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,7%, έναντι 1,6% στην Ευρωζώνη. Μεταξύ των σημαντικότερων αυξήσεων καταγράφηκαν το μοσχάρι (+15,6%), το αρνί και το κατσίκι (+16,2%), τα ψάρια (+11,1%), η μαργαρίνη και τα φυτικά λίπη (+9,7%), καθώς και οι χυμοί φρούτων (+6,5%).
Στην ενέργεια, το φυσικό αέριο ήταν ακριβότερο κατά 24,6%, ενώ οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν κατά 12%. Παράλληλα, τα αεροπορικά εισιτήρια σημείωσαν ετήσια άνοδο 15,6%, τα οργανωμένα πακέτα διακοπών αυξήθηκαν κατά 5,3%, τα ενοίκια κατά 7,1% και τα ασφάλιστρα υγείας κατά 7%.
Αναθεωρούνται προς τα πάνω οι προβλέψεις
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα πάνω. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει πλέον μέσο πληθωρισμό 3,8% για το 2026, έναντι προηγούμενης εκτίμησης 3,1%.
Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετεί τον πληθωρισμό στην Ελλάδα στο 3,7%, αναθεωρώντας αισθητά την αρχική πρόβλεψη του 2,3%. Σε επίπεδο Ευρωζώνης, ο μέσος πληθωρισμός εκτιμάται πλέον στο 3%, ενώ για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο 3,1%, γεγονός που αποτυπώνει τη διατήρηση ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
