Η πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκεται στο επίκεντρο νέων νομοθετικών πρωτοβουλιών, καθώς η Ελλάδα προωθεί ρύθμιση για την καθιέρωση κατώτατου ηλικιακού ορίου τα 15 έτη, με προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το ζήτημα συνδέεται με την προστασία των παιδιών από κινδύνους όπως η υπερβολική χρήση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και ο διαδικτυακός εκφοβισμός. Παράλληλα, τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν χώρο επικοινωνίας, ενημέρωσης και δημιουργικής έκφρασης για τους νέους, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη στάθμιση των μέτρων προστασίας με τα δικαιώματά τους.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόταση EU KIDS Act επιδιώκει τη διαμόρφωση ευρύτερου πλαισίου για την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο, με έμφαση στην επαλήθευση ηλικίας, στις υποχρεώσεις των παρόχων και στον ασφαλέστερο σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών. Ωστόσο, πρόκειται για πρόταση που βρίσκεται ακόμη σε νομοθετική εξέλιξη και δεν αποτελεί ισχύοντα Κανονισμό.
Ακολουθούν 28 ερωτήσεις και απαντήσεις για τις προβλέψεις της ελληνικής πρωτοβουλίας, τις ευρωπαϊκές προτάσεις και τις αλλαγές που ενδέχεται να επηρεάσουν παιδιά, γονείς και παρόχους ψηφιακών υπηρεσιών.
Ελληνικό σχέδιο νόμου: Τι προβλέπεται
1. Ποιο είναι το βασικό μέτρο που προωθεί η Ελλάδα;
Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει ελάχιστο όριο ηλικίας τα 15 έτη για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από ψηφιακές πλατφόρμες. Δεν αφορά γενική απαγόρευση χρήσης του διαδικτύου ούτε απαγορεύει στα παιδιά να έχουν κινητό τηλέφωνο.
2. Πότε προβλέπεται να αρχίσει η εφαρμογή;
Η προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι την ψήφιση και δημοσίευση της σχετικής διάταξης, πρόκειται για σχέδιο νόμου. Η ημερομηνία αυτή αφορά την ελληνική πρωτοβουλία και όχι την ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act.
3. Ποια παιδιά αφορά κατά την έναρξη εφαρμογής;
Με βάση τον ειδικό κανόνα υπολογισμού που περιγράφεται στο σχέδιο, την 1η Ιανουαρίου 2027 το όριο αφορά παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 ή αργότερα. Όσα έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο για τη συγκεκριμένη ρύθμιση.
Αυτό δεν καταργεί άλλους κανόνες προστασίας των ανηλίκων ούτε τους όρους χρήσης που ισχύουν για κάθε υπηρεσία.
4. Ένα παιδί που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 χρειάζεται να περιμένει τα γενέθλιά του;
Όχι, σύμφωνα με τον ειδικό κανόνα που περιγράφεται στο σχέδιο. Για την εφαρμογή της διάταξης, ως ημερομηνία γέννησης των προσώπων του ίδιου ημερολογιακού έτους λαμβάνεται η 1η Ιανουαρίου.
Έτσι, τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2012 καλύπτουν το ηλικιακό όριο από την 1η Ιανουαρίου 2027, εκείνα του 2013 από την 1η Ιανουαρίου 2028 και εκείνα του 2014 από την 1η Ιανουαρίου 2029. Πρόκειται για ειδικό κανόνα της συγκεκριμένης ρύθμισης.
5. Ποια επιστημονικά δεδομένα στηρίζουν την παρέμβαση;
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι κάθε χρήση κοινωνικών δικτύων προκαλεί προβλήματα ψυχικής υγείας σε κάθε παιδί. Οι επιπτώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία, την ευαλωτότητα, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης. Υπάρχουν, ωστόσο, επιστημονικά και εμπειρικά δεδομένα για κινδύνους που δικαιολογούν προληπτικές παρεμβάσεις.
Το ευρωπαϊκό υλικό αναδεικνύει, μεταξύ άλλων, την υπερβολική χρήση που περιορίζει τον ύπνο και άλλες δραστηριότητες, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και τις επιβλαβείς διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Ο σχεδιασμός των πλατφορμών μπορεί επίσης να εντείνει αυτούς τους κινδύνους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο σχετικό υλικό, στη συγκριτική έρευνα EU Kids Online 2026, στην οποία συμμετείχαν 28.465 παιδιά ηλικίας 10-16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, το 48% δήλωσε ότι αισθάνεται ασφαλές στο διαδίκτυο.
Παράλληλα, σε έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου τον Φεβρουάριο του 2025, με συμμετοχή 2.500 μαθητών ηλικίας 10-18 ετών, ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου ανέφερε υπερβολική χρήση. Πρόκειται για αυτοαναφορές και όχι για κλινικές διαγνώσεις εθισμού.
Η ύπαρξη κινδύνων, πάντως, δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο θα επιλύσει το πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητά του θα πρέπει να αξιολογηθεί στην πράξη.
6. Έχει προηγηθεί επιστημονική επεξεργασία;
Η νομοθετική συζήτηση στηρίζεται σε προγενέστερη επιστημονική και τεχνική επεξεργασία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε το Special Panel on Child Online Safety, με περισσότερους από 60 ειδικούς από τομείς όπως η υγεία, η παιδοψυχολογία, η παιδοψυχιατρική, η πληροφορική και οι κοινωνικές επιστήμες. Στη διαδικασία συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι νέων, γονέων και οργανώσεων για τα δικαιώματα του παιδιού.
Η ευρωπαϊκή πρόταση συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας για τις επιπτώσεις της και αξιοποιεί προηγούμενες εκτιμήσεις, επιστημονικές μελέτες και στοιχεία από την εφαρμογή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).
Αντίστοιχα, η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποιεί, μεταξύ άλλων, δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, του ΟΟΣΑ, της έρευνας HBSC, του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και της εθνικής στρατηγικής προστασίας ανηλίκων.
Η επιστημονική αβεβαιότητα για ορισμένες επιπτώσεις καθιστά αναγκαία την αναλογική εφαρμογή, την παρακολούθηση και την επανεξέταση του μέτρου με βάση νεότερα δεδομένα.
Ποιες υπηρεσίες και ποιοι χρήστες επηρεάζονται
7. Ποιες πλατφόρμες καλύπτει η ελληνική ρύθμιση;
Το βασικό κριτήριο είναι το είδος της υπηρεσίας και όχι μόνο η εμπορική της ονομασία. Ενδεικτικά, υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης είναι το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn.
Το σχέδιο δεν περιλαμβάνει κλειστό κατάλογο πλατφορμών. Για υπηρεσίες που συνδυάζουν διαφορετικές λειτουργίες, ο ακριβής τρόπος υπαγωγής τους θα χρειαστεί αποσαφήνιση από τις αρμόδιες αρχές, όταν οριστικοποιηθεί το κανονιστικό πλαίσιο.
8. Μπορεί ένας γονέας να επιτρέψει την πρόσβαση πριν από τα 15;
Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει εξαίρεση από το ηλικιακό όριο μέσω γονικής συναίνεσης ούτε ειδικό, περιορισμένο λογαριασμό για παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών.
9. Τι θα συμβεί με λογαριασμούς που έχουν ήδη δημιουργηθεί;
Η ύπαρξη λογαριασμού πριν από την έναρξη εφαρμογής δεν προβλέπεται ως εξαίρεση από το ηλικιακό όριο. Επομένως, η πρόσβαση θα πρέπει να συμμορφώνεται με τη νέα ρύθμιση, εφόσον αυτή τεθεί σε ισχύ με το συγκεκριμένο περιεχόμενο.
10. Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας;
Η εφαρμογή του ορίου προϋποθέτει αξιόπιστες και αναλογικές μεθόδους επαλήθευσης ηλικίας. Η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης δεν θεωρείται επαρκής για έναν αξιόπιστο έλεγχο.
Οι μηχανισμοί που θα χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να περιορίζουν τη συλλογή προσωπικών δεδομένων και να σέβονται την ιδιωτική ζωή, σύμφωνα με το ενωσιακό πλαίσιο. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη ψηφιακά εργαλεία που μπορούν να αξιοποιηθούν για την επιβεβαίωση ηλικίας, αλλά οι λεπτομέρειες της εφαρμογής πρέπει να εξεταστούν βάσει των τελικών κανόνων.
11. Θα είναι υποχρεωτική η χρήση του Kids Wallet ή η ταυτοποίηση όλων των χρηστών;
Το ελληνικό σχέδιο δεν θεσπίζει γενικευμένη ταυτοποίηση όλων των χρηστών ούτε επιβάλλει αποκλειστικά μία συγκεκριμένη εφαρμογή. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως παραδείγματα ψηφιακών εργαλείων, ενώ μπορούν να εξεταστούν και ισοδύναμες λύσεις, εφόσον συμμορφώνονται με το ενωσιακό δίκαιο και τις σχετικές τεχνικές προδιαγραφές.
Η επαλήθευση ηλικίας δεν ταυτίζεται με την αποκάλυψη της ταυτότητας του χρήστη στην πλατφόρμα. Ο στόχος είναι να επιβεβαιώνεται εάν πληρούται το ηλικιακό όριο, χωρίς να δημιουργείται ένα σύστημα γενικευμένης ταυτοποίησης ή παρακολούθησης.
12. Θα χρειάζεται να στέλνουν οι χρήστες την ταυτότητά τους στις πλατφόρμες;
Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση αποστολής εγγράφου ταυτότητας στην πλατφόρμα. Μια ψηφιακή πιστοποίηση ηλικίας μπορεί να επιβεβαιώνει ότι πληρούται το σχετικό όριο, χωρίς να κοινοποιεί το ονοματεπώνυμο, την ακριβή ημερομηνία γέννησης ή τον αριθμό ταυτότητας.
Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει αξιοποίηση τεχνολογίας απόδειξης μηδενικής γνώσης (zero-knowledge proof). Με αυτή τη μέθοδο μπορεί να αποδεικνύεται ότι πληρούται μια προϋπόθεση, όπως το ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκαλύπτονται περισσότερα προσωπικά στοιχεία από όσα είναι απαραίτητα.
Η σχετική πρόταση επιδιώκει να αποτρέψει την ταυτοποίηση, τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την κατάρτιση προφίλ μέσω αυτών των διαδικασιών.
13. Υπάρχει κίνδυνος αποκλεισμού οικογενειών που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία;
Ο κίνδυνος αυτός πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό. Η δυνατότητα χρήσης διαφορετικών μεθόδων επαλήθευσης μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή συσκευή. Απαραίτητες, ωστόσο, είναι οι προσβάσιμες εναλλακτικές λύσεις και οι σαφείς οδηγίες για οικογένειες με περιορισμένη ψηφιακή πρόσβαση ή εξοικείωση.
Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει προσβάσιμα μέσα απόδειξης γονικής μέριμνας και εναλλακτικές διαδικασίες όταν δεν είναι διαθέσιμα τα συνήθη έγγραφα. Επιπλέον, διευκρινίζει ότι τα γονικά εργαλεία συμπληρώνουν τις υποχρεώσεις των παρόχων και ότι η συμμόρφωση δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από την ψηφιακή εξοικείωση των γονέων.
Εργαλεία όπως το Kids Wallet και το parco.gov.gr μπορούν να προσφέρουν ενημέρωση και πρακτική καθοδήγηση. Η ευθύνη προστασίας, ωστόσο, δεν μπορεί να μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στις οικογένειες.
14. Μπορεί η επαλήθευση ηλικίας να δημιουργήσει νέους κινδύνους για τα προσωπικά δεδομένα;
Ναι, εάν ο σχεδιασμός ή η εφαρμογή της είναι ανεπαρκείς. Για τον λόγο αυτό απαιτούνται υψηλό επίπεδο ασφάλειας, περιορισμός του σκοπού επεξεργασίας, ελαχιστοποίηση των δεδομένων και προστασία της ιδιωτικότητας από το αρχικό στάδιο σχεδιασμού.
Η προστασία των ανηλίκων δεν δικαιολογεί περιττή συλλογή εγγράφων ταυτότητας ούτε τη χρήση των στοιχείων ηλικίας για διαφημιστικούς σκοπούς ή για τη δημιουργία προφίλ χρηστών.
Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει πιστοποιημένες ευρωπαϊκές λύσεις από ανεξάρτητους τρίτους, με υψηλές απαιτήσεις ακρίβειας, αξιοπιστίας, ασφάλειας και μη παρεμβατικότητας. Η χρήση τεχνολογίας απόδειξης μηδενικής γνώσης μπορεί να περιορίσει τα στοιχεία που αποκαλύπτονται στις πλατφόρμες.
Καμία τεχνολογία, πάντως, δεν εξαλείφει από μόνη της όλους τους κινδύνους. Χρειάζονται ασφαλής υλοποίηση, έλεγχοι και διαδικασίες αντιμετώπισης περιστατικών, με σεβασμό στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ).
15. Μπορούν τα παιδιά να παρακάμψουν το όριο με VPN ή άλλους τρόπους;
Κανένα τεχνικό σύστημα δεν είναι πλήρως απρόσβλητο από παρακάμψεις. Η χρήση ψευδούς ηλικίας, λογαριασμού άλλου προσώπου ή VPN μπορεί να δυσκολέψει την εφαρμογή, χωρίς να καταργεί την υποχρέωση συμμόρφωσης με τον κανόνα.
Η επαλήθευση πριν από τη δημιουργία λογαριασμού μπορεί να ενισχύσει την τήρηση του ορίου, αλλά δεν εγγυάται απόλυτη αποτελεσματικότητα. Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει την αντιμετώπιση πρακτικών των παρόχων που υπονομεύουν τις υποχρεώσεις τους.
Απαιτούνται κοινές ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές, συνεργασία με τις πλατφόρμες και αποτελεσματική εποπτεία. Παράλληλα, πρέπει να εξετάζεται αν η εφαρμογή του περιορισμού οδηγεί παιδιά σε υπηρεσίες με λιγότερες εγγυήσεις ασφάλειας.
16. Προβλέπονται πρόστιμα για παιδιά ή γονείς;
Οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις δεν θεσπίζουν νέο πρόστιμο ή ποινή για παιδιά και γονείς. Η εποπτεία και η επιβολή υποχρεώσεων στους παρόχους εντάσσονται στο υφιστάμενο πλαίσιο της DSA και του Ν. 5099/2024.
Ο ρόλος των γονέων παραμένει σημαντικός, αλλά δεν υποκαθιστά την ευθύνη των πλατφορμών για τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία.
Έλεγχοι, δικαιώματα και ευρωπαϊκό πλαίσιο
17. Ποιοι φορείς θα ελέγχουν τις πλατφόρμες;
Η ελληνική πρωτοβουλία συνδέεται με τον Ν. 5099/2024, ο οποίος εφαρμόζει την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Σύμφωνα με το σχετικό πλαίσιο, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έχουν αρμοδιότητες εποπτείας σε σχέση με την εφαρμογή του ηλικιακού ορίου, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους.
Η ΕΕΤΤ λειτουργεί ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών. Για πάροχο που είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος-μέλος, καταγγελία μπορεί να υποβληθεί στην Ελλάδα και να διαβιβαστεί στον αρμόδιο Συντονιστή του κράτους εγκατάστασης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει επίσης τις αρμοδιότητες που προβλέπει η DSA για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες. Η κατανομή των ευθυνών εξαρτάται από την εκάστοτε υποχρέωση και τη διαδικασία που έχει κινηθεί.
Για καταγγελίες σχετικά με παραβάσεις της DSA μπορεί να χρησιμοποιηθεί η σχετική φόρμα της ΕΕΤΤ. Είναι χρήσιμο να περιλαμβάνονται η υπηρεσία, η περιγραφή του περιστατικού, οι ημερομηνίες και τυχόν αποδεικτικά στοιχεία.
18. Χρειάζεται οι γονείς να κάνουν κάποια ενέργεια από τώρα;
Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση εγγραφής όλων των οικογενειών σε συγκεκριμένη εφαρμογή. Οι γονείς μπορούν, ωστόσο, να ελέγξουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου, να συζητήσουν με τα παιδιά τους για τις αλλαγές που σχεδιάζονται και να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις και τις ενημερώσεις των πλατφορμών.
Για ενημέρωση σχετικά με εργαλεία γονικού ελέγχου μπορούν να αξιοποιούν και το parco.gov.gr.
19. Τι ισχύει για τους εφήβους ηλικίας 15 έως 17 ετών;
Οι έφηβοι που καλύπτουν το ηλικιακό όριο δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση πρόσβασης που προβλέπει η ελληνική πρωτοβουλία. Παραμένουν, όμως, ανήλικοι και εξακολουθούν να δικαιούνται τις προβλεπόμενες προστασίες.
Η συμπλήρωση του ορίου δεν σημαίνει απεριόριστη χρήση των κοινωνικών δικτύων ούτε απαλλάσσει τις πλατφόρμες από τις υποχρεώσεις τους για την ασφάλεια των ανηλίκων.
20. Περιορίζονται η ενημέρωση και η ελευθερία έκφρασης των παιδιών;
Η πρόσβαση στην πληροφορία, η έκφραση και η κοινωνική συμμετοχή αποτελούν δικαιώματα που πρέπει να συνεκτιμώνται. Τα ψηφιακά περιβάλλοντα προσφέρουν ευκαιρίες για μάθηση, δημιουργικότητα και επικοινωνία.
Η ελληνική ρύθμιση αφορά συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών και δεν προβλέπει γενική απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο ή χρήσης της τεχνολογίας.
Στόχος είναι ο περιορισμός της πρώιμης έκθεσης σε κινδύνους που συνδέονται με προβληματική χρήση, διαταραχές ύπνου, επιβλαβές περιεχόμενο και ανεπιθύμητες επαφές. Η ευρωπαϊκή πρόταση εξετάζει επιπλέον χαρακτηριστικά σχεδιασμού, όπως η ατέρμονη κύλιση και τα συστήματα συστάσεων που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή στις πλατφόρμες.
Η αναλογικότητα των μέτρων πρέπει να αξιολογείται με βάση το πεδίο εφαρμογής τους και τις πραγματικές συνέπειές τους. Η προστασία των ανηλίκων χρειάζεται να συνδυάζεται με ασφαλείς και προσβάσιμες δυνατότητες ενημέρωσης, επικοινωνίας και έκφρασης.
21. Γιατί δεν αρκούν η ψηφιακή εκπαίδευση και τα εργαλεία γονικού ελέγχου;
Η εκπαίδευση και η νομοθεσία λειτουργούν συμπληρωματικά. Τα παιδιά χρειάζεται να μαθαίνουν να αξιολογούν το περιεχόμενο, να αναγνωρίζουν κινδύνους και να ζητούν βοήθεια, ενώ οι γονείς χρειάζονται ενημέρωση και εύχρηστα εργαλεία.
Τα μέτρα αυτά, ωστόσο, δεν μπορούν να αντισταθμίσουν από μόνα τους κάθε κίνδυνο που απορρέει από τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών. Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη εθνική στρατηγική προστασίας των ανηλίκων, ενώ η ευρωπαϊκή πρόταση συνδυάζει ηλικιακούς κανόνες με υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού, επαλήθευση ηλικίας, γονικά εργαλεία και εποπτεία.
Οι πάροχοι εξακολουθούν να έχουν ευθύνη για τις υπηρεσίες που σχεδιάζουν και διαθέτουν. Τα εργαλεία των γονέων δεν υποκαθιστούν τις δικές τους υποχρεώσεις.
22. Είναι συμβατή η ελληνική πρωτοβουλία με το ευρωπαϊκό δίκαιο;
Η ελληνική πρωτοβουλία συνδέεται με τον Ν. 5099/2024 και τις αρμόδιες αρχές και διαδικασίες συνεργασίας που προβλέπει η DSA. Σύμφωνα με την ενημέρωση για τη νομοθετική πρωτοβουλία, το σχέδιο κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας.
Η ευρωπαϊκή πρόταση κινείται προς την κατεύθυνση ηλικιακών ορίων, αξιόπιστης επαλήθευσης και αυξημένων υποχρεώσεων των παρόχων. Αυτό αποτυπώνει μια κοινή κατεύθυνση πολιτικής, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του οριστική κρίση για τη νομιμότητα κάθε εθνικής διάταξης.
Η συμβατότητα κρίνεται με βάση το ισχύον ενωσιακό δίκαιο, ενώ η τελική σχέση των δύο πλαισίων θα εξαρτηθεί και από το περιεχόμενο του ευρωπαϊκού Κανονισμού που ενδεχομένως εγκριθεί.
Η ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act
23. Σε τι διαφέρει το EU KIDS Act από την ελληνική ρύθμιση;
Η ελληνική πρωτοβουλία επικεντρώνεται στην πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Η ευρωπαϊκή πρόταση έχει ευρύτερο πεδίο και περιλαμβάνει επιπλέον υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψηφιακούς συντρόφους ΤΝ και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς.
Προβλέπει διαφορετικές υποχρεώσεις ανάλογα με το είδος της υπηρεσίας, καθώς και ευρύτερους κανόνες για τον ασφαλή σχεδιασμό. Δεν επιβάλλει τον ίδιο ηλικιακό αποκλεισμό σε κάθε ψηφιακή υπηρεσία.
24. Τι προβλέπει για παιδιά ηλικίας 13 έως κάτω των 15 ετών;
Σύμφωνα με την πρόταση, ο πάροχος θα μπορεί να προσφέρει ειδικό, περιορισμένο λογαριασμό, τον οποίο δημιουργεί γονέας ή κηδεμόνας. Τα γονικά εργαλεία θα είναι υποχρεωτικά ενεργοποιημένα, ενώ ο γονέας θα μπορεί να ορίζει ημερήσιο όριο χρήσης έως μία ώρα, να προεγκρίνει νέες επαφές ή να περιορίζει τον αριθμό τους.
Ο πάροχος θα πρέπει να επαληθεύει την ηλικία και τη γονική ιδιότητα. Ο λογαριασμός αυτός δεν θα αποτελεί πλήρως αυτόνομο λογαριασμό του παιδιού. Οι προβλέψεις παραμένουν υπό νομοθετική επεξεργασία και δεν αποτελούν ισχύοντες κανόνες.
25. Τι προβλέπεται για παιδιά κάτω των 13 ετών;
Η πρόταση δεν επιτρέπει τη δημιουργία λογαριασμού κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού. Προβλέπει στενή εξαίρεση για περιορισμένη πρόσβαση μέσω λογαριασμού γονέα σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες βίντεο, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και γονικό έλεγχο.
Δεν πρόκειται, επομένως, για γενική άδεια χρήσης ενός κανονικού λογαριασμού ενηλίκου από παιδί.
26. Ποιος θα έχει την ευθύνη και ποιες κυρώσεις προβλέπονται;
Κεντρική ευθύνη θα έχουν οι πάροχοι των υπηρεσιών. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες προβλέπονται σχέδια συμμόρφωσης και ανεξάρτητοι έλεγχοι με δική τους δαπάνη.
Η επιβολή κυρώσεων θα αξιοποιεί την DSA και, για τα σχετικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, τον AI Act. Ανάλογα με το εφαρμοστέο καθεστώς, οι κυρώσεις μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο ποσοστό επιβάλλεται αυτομάτως σε κάθε παράβαση.
27. Έχει ήδη θεσπιστεί το EU KIDS Act; Θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027;
Όχι. Πρόκειται για πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού, η οποία πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι τελικές διατάξεις, οι ημερομηνίες εφαρμογής και η σχέση της με τις εθνικές ρυθμίσεις θα καθοριστούν μέσα από τη νομοθετική διαδικασία.
Η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά την προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής της ελληνικής ρύθμισης και δεν αποτελεί ημερομηνία εφαρμογής του EU KIDS Act.
28. Πώς θα αξιολογηθεί αν το μέτρο είναι αποτελεσματικό;
Η αξιολόγηση δεν μπορεί να περιοριστεί στον αριθμό λογαριασμών που αποκλείονται. Χρειάζεται να εξεταστούν η πραγματική τήρηση του ορίου, η προβληματική χρήση, ο ύπνος και η ευημερία των παιδιών, οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί, τα σφάλματα επαλήθευσης και η πιθανή μετακίνηση σε λιγότερο ασφαλείς υπηρεσίες.
Η εφαρμογή θα πρέπει να συνοδεύεται από συστηματική παρακολούθηση, επιστημονική αξιολόγηση και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών. Τα αποτελέσματα και τα νεότερα δεδομένα θα μπορούν να αξιοποιούνται για διορθώσεις και προσαρμογές.
Η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο αποτελεί ζήτημα νομοθεσίας, τεχνολογίας, εκπαίδευσης και ευθύνης των παρόχων. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι τα μέτρα να προσφέρουν ουσιαστική ασφάλεια, χωρίς να δημιουργούν περιττούς περιορισμούς στα δικαιώματα των παιδιών.
