Η σημασία που έχει να πίνεις έναν καφέ χωρίς την πίκρα της ακρίβειας
Στο ταξίδι που κάναμε την περασμένη εβδομάδα, στην Πορτογαλία, στο Πόρτο και την Κοΐμπρα, μπορούσαμε να πίνουμε περισσότερο από όσα τρώγαμε έξω. Ο καφές έκανε 1,60 ευρώ, η μεγάλη μπύρα 2,40 ευρώ και το ποτήρι το κρασί που είναι ένα εθνικό προϊόν που προωθείται με κάθε δυνατό τρόπο, μπορούσε να ξεκινήσει από τα 3,5 ευρώ. Στο δε σούπερ μάρκετ ο λογαριασμός μπορούσε να είναι μικρότερος κατά 25% σε σχέση με τον ελληνικό, κάνοντας επιλογές και το εισιτήριο στο λεωφορείο ήταν επίσης μικρότερο.
Αυτό που προφανώς συμβαίνει είναι ότι εφαρμόζονται συνδυαστικές πολιτικές μείωσης των τιμών ή έστω συγκράτησης σε διάφορα αγαθά, παρά το γεγονός ότι υπάρχει ακρίβεια και στους λογαριασμούς και στη στέγη όπως μας υπενθύμιζε η καμπάνια του μικρού αριστερού κόμματος «Μπλόκο» με αφίσες στους δρόμους.
Το αποτέλεσμα μιας προσπάθειας που υπολογίζει τις τιμές στην αγορά σε συνδυασμό με την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, είναι ότι υπάρχει κατανάλωση, ότι γίνεται πιο ελκυστικός ο τουρισμός, ότι ζει καλύτερα η νεολαία και για παράδειγμα κάνει πιο ελκυστικό το Πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα που λειτουργεί από το 1290 αλλά προφανώς όντας στην περιφέρεια πρέπει να γίνεται ανταγωνιστικό διεθνώς ώστε να προσελκύει φοιτητές και ακαδημαϊκούς- θα αντέξει άραγε το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων με αυτήν την ακρίβεια στην καθημερινή ζωή;
Περιγράφω αυτήν την κατάσταση, γιατί γενικότερα στην Ελλάδα νιώθεις ότι στην καθημερινότητα, η ακρίβεια σε λεηλατεί. Τα οικονομικά προβλήματα, το χτύπημα στη μεσαία τάξη, το ενεργειακό κόστος είναι κοινά σε όλες τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου και όχι μόνο, που βρέθηκαν άλλωστε και στο μάτι του κυκλώνα της κρίσης του 2008-2010 και υπέστησαν τις βαριές «ποινές» των μνημονίων και της δημοσιονομικής προσαρμογής.
Στην Ελλάδα όμως, παρά τη βελτίωση της οικονομίας μετά το 2015 και την έξοδο από τα μνημόνια, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων είναι στα τάρταρα της Ευρώπης. Δεν μπορείς να πας στο σούπερ μάρκετ, δεν μπορείς να βγεις για έναν καφέ ή για μια μπύρα χωρίς να αγχωθείς, για να μην πούμε καν τι συμβαίνει με τα ενοίκια, τα στεγαστικά δάνεια ή τους λογαριασμούς που έρχονται στο σπίτι, σε συνδυασμό με τους πολύ χαμηλούς μισθούς.
Το τι φταίει, δεν έχει μία εύκολη απάντηση. Μία απάντηση πάντως είναι ότι όλα έχουν αφεθεί στη χώρα μας, στις διαθέσεις της ελεύθερης αγοράς, ως κεντρική πολιτική επιλογή. Δεν υπάρχει πουθενά, σε κανέναν κλάδο κάποια παρέμβαση από το κράτος, ή κάποια ρυθμιστική δικλείδα. Μόνο στις οριακές καταστάσεις μπαίνει κάποιο πλαφόν ή δίνεται ένα επίδομα, όπως αυτήν την περίοδο, υπό το φόβο ότι θα επέλθει νέα κρίση και νέα αδιέξοδα για τους πολλούς.
Όταν όμως η κρατική και κυβερνητική πολιτική είναι στην ουσία μία παραχώρηση στην ελεύθερη αγορά και τις ελεύθερες διαπραγματεύσεις, τότε το αποτέλεσμα είναι να χάνουν οι πιο αδύνατοι που είναι οι εργαζόμενοι, οι ευάλωτοι, οι νέοι. Το βλέπουμε με την απουσία συλλογικών συμβάσεων εργασίας που ισχύουν σε όλη την Ευρώπη ακόμα και σήμερα ακριβώς για να ενισχύεται η πλευρά των εργαζομένων.
Μπορεί στην Πορτογαλία να μην σου φέρνουν νερό μαζί με τον καφέ και να κοστίζει περισσότερο αν το παραγγείλεις- κάτι που συμβαίνει σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης άλλωστε- αλλά τουλάχιστον μπορείς να συναντήσεις έναν φίλο σου στο ιστορικό κέντρο της πόλης και να δείτε τι μπορείτε να κάνετε για τις ζωές σας. Ε, ας δούμε και στη χώρα μας τι μπορούμε να κάνουμε γιατί δεν βγαίνει άλλο πέρα η καθημερινότητα που ζούμε.
ΦΙΛΗΜΩΝ ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΣ
από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» 1-4-2026
