Σοβαρές και ολοένα αυξανόμενες πιέσεις δέχονται οι ωκεανοί του πλανήτη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες
Σοβαρές και ολοένα αυξανόμενες πιέσεις δέχονται οι ωκεανοί του πλανήτη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, σύμφωνα με την τρίτη Παγκόσμια Αξιολόγηση των Ωκεανών του ΟΗΕ. Η έκθεση επισημαίνει ότι ο ρυθμός ανόδου της στάθμης της θάλασσας έχει σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, ενώ η απώλεια βιοποικιλότητας και η υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων εντείνονται.
Η αξιολόγηση, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 600 επιστήμονες από 86 χώρες, εξετάζει την κατάσταση των ωκεανών κατά την περίοδο 2021-2025 και καταγράφει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, της ρύπανσης, της βιομηχανικής αλιείας και άλλων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων.
Τα βασικά ευρήματα της έκθεσης
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται πλέον με ρυθμό 4,3 χιλιοστών ετησίως, έναντι περίπου 2 χιλιοστών πριν από το 2015.
Παράλληλα, το 16% της συνολικής αύξησης της θερμικής ενέργειας των ωκεανών από το 1955 καταγράφηκε μετά το 2018, γεγονός που υπογραμμίζει την επιτάχυνση της υπερθέρμανσης των θαλάσσιων υδάτων.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις θερμοκρασίας εντοπίστηκαν στον Ατλαντικό Ωκεανό, καθώς και στα νότια τμήματα του Ινδικού και του Ειρηνικού Ωκεανού.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης τα σημαντικά κενά γνώσης που εξακολουθούν να υπάρχουν, καθώς μέχρι το 2025 έχει χαρτογραφηθεί μόλις το 27% του παγκόσμιου βυθού, ενώ τα οικοσυστήματα των μεγάλων θαλάσσιων βάθων παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητα.
Έκκληση για διεθνή συνεργασία
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης δράσης για την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Όπως ανέφερε, οι ωκεανοί δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ανεξάντλητος πόρος και απαιτείται μια νέα σχέση με το θαλάσσιο περιβάλλον, βασισμένη στην επιστημονική γνώση, το διεθνές δίκαιο και τη συλλογική ευθύνη των κρατών.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της προστασίας των ωκεανών, μεταξύ των οποίων και η εφαρμογή της ιστορικής συνθήκης για την ανοικτή θάλασσα, η οποία θέτει διεθνείς κανόνες προστασίας για περιοχές που βρίσκονται εκτός εθνικής δικαιοδοσίας.
Ωστόσο, οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι η παγκόσμια διακυβέρνηση των ωκεανών εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ κρατών και διεθνών οργανισμών.
Πλαστική ρύπανση και κλιματική κρίση
Οι ωκεανοί καλύπτουν περισσότερο από το 70% της επιφάνειας της Γης και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του κλίματος, στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και στην υποστήριξη της ανθρώπινης ζωής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι ωκεανοί έχουν απορροφήσει περίπου το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που προκαλεί η κλιματική αλλαγή και σχεδόν το 30% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από την καύση ορυκτών καυσίμων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πλαστική ρύπανση. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 52 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού καταλήγουν κάθε χρόνο στους ωκεανούς, συμβάλλοντας στη συσσώρευση περίπου 24,4 τρισεκατομμυρίων σωματιδίων μικροπλαστικών, τα οποία επηρεάζουν περισσότερα από 4.000 θαλάσσια είδη.
Προειδοποίηση από περιβαλλοντικές οργανώσεις
Η Greenpeace χαρακτήρισε τα συμπεράσματα της έκθεσης ως μια επείγουσα προειδοποίηση προς τις κυβερνήσεις για την ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η οργάνωση ζητά τη δημιουργία πλήρως προστατευόμενων θαλάσσιων καταφυγίων και τον περιορισμό δραστηριοτήτων όπως η εξόρυξη σε μεγάλα θαλάσσια βάθη και η βιομηχανική αλιεία.
Παράλληλα, υπενθυμίζει τη διεθνή δέσμευση για προστασία του 30% των παγκόσμιων ωκεανών έως το 2030, στόχο που οι επιστήμονες θεωρούν κρίσιμο για την ανάκαμψη των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η έκθεση καταλήγει ότι η προστασία των ωκεανών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών, καθώς οι πιέσεις από την ανθρώπινη δραστηριότητα συνεχίζουν να αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς.
